Трэці Шлях || Третий Путь

Позиция Третьего Пути: среднее и высшее образование в Беларуси

Fri, 30 Jan 2009 09:19:51 GMT

Советская традиция высшего образования, закрепившаяся в современной Беларуси, не соответствует требованиям времени и способна давать хороший уровень знаний лишь в узких, преимущественно технических областях, оставляю сферу гуманитарного образования без должного внимания.

Эксперименты со средней школой, корректировка курсов белорусской истории, иные «инновации» значительно опускают планку выпускников школ.

В настоящее время необходимо принятие европейских стандартов образования и обновление кадров в отечественном высшем образовании.

Белорусский язык как язык обучения должен занять достойное место на каждом уровне образования в Беларуси.

Белорусский язык в образовании:

Беларусь нуждается во внедрение белорусского языка в высшее образование. Количество курсов на белорусском языке должно постепенно возрастать во всех государственных университетах страны, при условии сохранении качества преподавания предмета.

Для преподавательского состава возможно организовать курсы изучения языка для дальнейшего преподавания на белорусском языке.

Программа должна быть последовательна и рассчитана на 10-15 лет.

Частное и государственное в образовании:

Беларуси необходима демонополизация системы образования, обеспечение равенства государственных и частных образовательных учреждений. Главным регулятором качества образования должен являться рынок образовательных услуг.

Те же процессы должны происходить в сфере среднего и среднего специального образования, это приведет к снижению нагрузки на бюджет страны, и уменьшит количество «случайных» или «халявных» высших образований, увеличит престиж учебы и повысит зарплаты в отрасли.

Произойдет сегментация учебных учреждений по классам престижности и качества обучения благодаря реальным показателям, а не надуманным государственным статусам и поддержке.

О свободе образования:

мы против принудительного или как у нас говорят обязательного образования. Человек должен осознавать ценность каждого уровня образования, связывать его с конкретными изменениями к лучшему в своей жизни, и выбирать учится или нет сознательно или иметь право отказаться от образования.

Текущие проблемы системы образования в Беларуси:

Средние школы:

То, что в последние годы происходит с нашими школами и их учащимися, является самым циничным примером издевательства государства и его бесчисленных бюрократов над судьбами людей. Как на подопытных кроликах, над школьниками постоянно проводят какие-то эксперименты. Огромные деньги из карманов граждан тратятся на всевозможные программы и реформы. При этом раздаются обещания относительно того, что вот-вот все эксперименты закончатся, и мы точно будем знать, что школьник должен учить, кто и по каким правилам будет поступать в высшие и средние учебные заведения. Однако из года в год все повторяется. Это держит в постоянном психологическом напряжении, а порой даже стоит здоровья нам, нашим родителям и учителям. Более того, такое отношение к системе образования привело к неимоверному снижению ее качества: сегодня уже невозможно даже надеяться на поступление в университет без репетиторов. Получается, что помимо безумных налогов, которые оплачивают бесконечные реформы и «работу» бездарных чиновников, мы еще вынуждены платить миллионы репетиторам за то, чтобы они научили нас тому, чему нас обязана учить школа. Это не просто издевательство, а самое настоящее преступление со стороны государства! Это настоящая дискриминация по отношению к тем, кто не может позволить себе платить репетиторам, и грабеж по отношению к остальным!

После того, как было принято решение о прекращении эксперимента с 12-летним средним образованием, совершенно очевидно, понадобится еще больше денег, чтобы вновь «перекроить» все учебные программы, «подогнать» инфраструктуру, подготовить и напечатать новые учебники. Это значит, что с нас еще больше будут «сдирать» через налоги и разного рода поборы в школах. А качество образования при этом явно не повысится.

Для улучшении ситуации с качеством среднего образования мы считаем необходимым:

• Прекращения разного рода экспериментов над школой и учащимися.

• Отказа от архаичных советских подходов к управлению системой образования.

• Сохранения 12-летней школы и ее развития в полноценную образовательную систему, способную подготовить человека к жизни в современном мире.

• Внедрения эффективной системы специализации и профориентации в старших классах, что позволит наилучшим образом готовиться к поступлению в ВУЗы и ССУЗы, а также в целом повысит образовательный уровень выпускников.

• Полного отказа от насаждения государственной идеологии в школах.

• Запрета внебюджетных сборов с родителей и учеников в школах.

• Установления стабильных правил поступления в ССУЗы и ВУЗы.

• Развития частных школ, что создаст конкуренцию в сфере среднего образования и повысит его качество.

• Сокращения вмешательства чиновников из министерства и отделов образования в дела школ.

• Публичного обсуждения проблем среднего образования с активным привлечением школьников, родителей и учителей (а не бюрократов) в качестве главных экспертов.

• Открытого формирования и расходования средств бюджета на среднее образование.

Высшее и средне-специальное образование

Приближаясь к окончанию средней школы, каждый из молодых белорусов сталкивается с вопросом: продолжать ли после получения долгожданного аттестата зрелости обучение в средне-специальном или высшем учебном заведении? Абсолютное большинство дает положительный ответ на этот вопрос и тут же сталкивается с проблемами подготовки к поступлению. Например, в зависимости от того, в какой университет/колледж/училище и на какую специальность они собираются поступать, а также в зависимости от материального положения наших семей, решается вопрос о поиске репетиторов (так как современная белорусская школа не выполняет свою обязанность по качественной и полноценной подготовке выпускников). Не менее важной проблемой для будущего абитуриента является и то, по каким правилам в этом году будет проходить вступительная кампания. Государство уже настолько приучило к своим ежегодным экспериментам в сфере образования, что все заранее готовятся к худшему и вместо того, чтобы больше времени и внимания уделить изучению необходимых предметов (как правило, до последнего момента точно неизвестно, какие именно это предметы), стараются вникнуть в очередные «великие задумки» бюрократов-шарлатан из министерств и ведомств.

Приложив максимум усилий для того, чтобы наилучшим образом подготовиться к экзаменам, «убубохав» огромные деньги из родительского кармана на репетиторов, ребята подходят к главному: написанию централизованного тестирования по требуемым предметам. Сама форма централизованного тестирования достаточно интересна, так как дает хоть какую-то гарантию, что оценки сдающих будут не произвольно нарисованы не всегда объективными экзаменаторами, а выставлены беспристрастным компьютером (хотя и здесь остается много технических вопросов и возможностей для коррупции в пользу «избранных»). Основная проблема проведения централизованного тестирования в Беларуси связана с тем, как составляются тесты. Они каждый год становятся все сложнее (и это несмотря на постоянные обещания, что задания обязательно будут соответствовать школьной программе), и для получения высокого балла уже не хватает даже знаний, приобретенных от самых дорогих репетиторов. В результате тысячи хорошо подготовленных выпускников элементарно «заваливаются» и уже не могут рассчитывать на бюджетные места в выбранном учебном заведении. Но тут им «на помощь» приходит государство. В Министерстве образования придумали очень любопытную финансовую схему. Мало того, что с граждан страны собирают существенные налоги (одни из самых больших во всем мире), которые, кстати, должны обеспечивать и полное финансирование системы образования, «неудачникам» централизованного тестирования предлагают заплатить еще раз за право учиться на понравившейся специальности. Причем таких «неудачников» в общем числе студентов уже большинство. Таким образом, получается, что большинство платит за образование дважды.

А за что же необходимо так много платить? Может быть, за «самое лучшее в мире образование», в чем нас уверяют бюрократы из министерства образования? Но в том, что наше образование очень далеко от идеала, убеждаешься уже с первого дня учебы. Техническая база и инфраструктура в целом настолько устарели, что остается только недоумевать по поводу того, на что все-таки тратятся наши деньги. А пока мы недоумеваем, деньги продолжают тратиться…

Очень много вопросов и к содержанию нашего высшего образования, его качеству. Мало того, что повсеместно введены «очень необходимые» предметы вроде «Идеологии белорусского государства», единственной целью которого является убедить обычно сомневающихся во всем молодых людей в величии и некоей божественной миссии первого президента Республики Беларусь и тем самым оправдать его право занимать эту должность пожизненно. Студенты экономических специальностей некоторых престижных ВУЗов никак не могут понять, зачем им, будущим высококлассным менеджерам и финансистам, детально изучать строение доменной печи. А на дворе-то XXI век уже! Будущие юристы, программисты, врачи, строители и преподаватели обижаются, что за время обучения в университете они ни только не получают хороших знаний по иностранному языку, но и напрочь теряют элементарные навыки общения, приобретенные в школе. И это в то время, когда министр образования Республики Беларусь регулярно рассказывает молодому поколению о том, что в современном мире человек, не владеющий хотя бы одним иностранным языком совершенно неконкурентоспособен на рынке труда!

// http://3dway.org/node/9388

Беларускі аптымізм

Fri, 09 Jan 2009 14:16:11 GMT

Беларускі аптымізм

01/09/2009 - 08:24

Своеасаблівая беларуская дыхатамія "чым меней грошай, тым болей свабоды", абрысаваная адным беларускім журналістам, нараджае хоць нейкі "аптымізм" датычна сёньняшняй сытуацыі: нават калі эканамічны крызыс прыме зусім пагрозьлівыя абароты, хаця б датычна дэмакратыі і правоў чалавека можна чакаць нейкіх паляпшэньняў. "З дурной аўцы хоць поўсьці клок", кажа расейская прымаўка. Іншыя суседнія краіны гэткай нагоды для "аптымізма" ня маюць, пазайздросім жа самі сабе хоць у гэтым.

(Далей)

Пазыцыя Трэцяга Шляху: сусьветны эканамічны крызіс і Беларусь

Fri, 26 Dec 2008 09:06:44 GMT

Пазыцыя Трэцяга Шляху: сусьветны эканамічны крызіс і Беларусь

Пазыцыя: Сусьветны эканамічны крызіс дабраўся і да Беларусі, якая так ганарылася сваёй стабільнасьцю. Перад кіраўніцтвам краіны паўстала беспрэцэндэнтная па сваёй складанасьці і маштабнасьці задача недапушчэньня сацыяльна-эканамічнага, а разам зь ім і палітычнага калапсу.

Ад таго, якая антыкрызісная стратэгія будзе абрана, залежыць ня толькі дабрабыт амаль 10 мільёнаў беларускіх грамадзян, але і лёс вышэйшага кіраўніцтва. З усіх магчымых сцэнараў у доўгатэрміновай пэрспэктыве найбольш прымальным для ўсіх бакоў зьяўляецца прынцыповае ажыцьцяўленьне паўнавартасных і пасьлядоўных лібэральных рэформ, хоць іх рэалізацыя ў Беларусі магчымая толькі ў выпадку наяўнасьці сапраўднай палітычнай волі і мудрасьці, адвагі і адмовы ад правінцыйнага мысленьня.

Для пачатку варта адназначна прызнаць, хоць бы моўчкі, безвыходнасць цяперашняй сацыяльна-эканамічнай мадэлі. Лібэралізацыя эканомікі павінна праводзіцца рашуча і паўсюдна, пры гэтым неабходна рашуча парваць з савецкімі забабонамі, якія традыцыйна стрымліваюць усе рэфарматарскія распачынаньні.

Важна выкарыстаць напрацоўкі незалежных экспэртаў і актыўна прыцягваць апошніх да штодзённай працы па санацыі эканомікі (напрыклад, уключыўшы ў склад антыкрызіснай камісіі). Варта таксама карэнным чынам перагледзець падыход да камплектаваньня нацыянальнай «вертыкалі ўлады», адысьці ад крытэру «вернападданасьці» на карысьць прафэсіяналізму, актыўнасьці, крэатыўнасьці.

Апазыцыі і незалежнай прэсе пры такім падыходзе з боку ўлад варта падтрымаць працэс кадрамі, радамі і пазытыўнай крытыкай. У выпадку бяздзейнасьці ўлад або рэалізацыі іншага сцэнару эканамічнай палітыкі, неабходна прыкласьці ўсе намаганьні, каб прадэманстраваць небясьпеку наступстваў і прымусіць іх да адзіна правільных дзеяньняў - паўнавартасных лібэральных рэформ.
***

Сусьветны крызіс і Беларусь:

Сусьветны крызіс ужо на ўсю моц грукае ў беларускія дзьверы. Як і Дзеда Мароза ў навагоднюю ноч, не пусціць яго да сябе не атрымаецца. Эканамічныя паказчыкі апошніх месяцаў 2008 года недвухсэнсоўна сьведчаць аб тым, у якой небясьпецы апынулася краіна. У 2009 г. узровень выклікаў і пагроз будзе толькі падвышацца, а разам зь ім будзе ўзмацняцца небясьпека поўнага калапсу ўсёй беларускай эканомікі.
Вельмі хутка ўсю сур'ёзнасць сытуацыі адчуе кожная беларуская сям'я. У выніку (пры адсутнасьці адэкватных дзеяньняў з боку кіраўніцтва краіны па лібэралізацыі эканомікі і недастатковасьці прыцягнутых у выглядзе крэдытаў зьнешніх сродкаў) можа адбыцца тое, што яшчэ некалькі месяцаў назад падавалася проста неверагодным: сацыяльна-эканамічная катастрофа, а пазьней і палітычная дэстабілізацыя.

Асноўныя праблемы нашай краіны – гэта:

- нерэфармаваная савецкая структура эканомікі, якая характарызуецца высокімі выдаткамі функцыянаваньня і мінімальнай гнуткасьцю,

- неэфэктыўная сыстэма дзяржаўнага кіраваньня, адсутнасьць макраэканамічных механізмаў антыкрызіснага кіраваньня,

- катастрафічная знешнегандлёвая залежнасьць ад Расейскай Фэдэрацыі,

- неканкурэнтназдольнасць большасьці нацыянальных вытворцаў,

- зьнікненьне спрыяльнай рынкавай кан'юнктуры.

Падвышэньне коштаў на энерганосьбіты, паніжэньне прыбыткаў ад продажу калійных угнаеньняў і перапродажу нафтапрадуктаў, істотнае падзеньне попыту на традыцыйную айчынную экспартную прадукцыю на расейскім і еўрапэйскім рынках ужо на дадзены момант стварылі дзюру ў гандлёвым балансе ў памеры 8 мільярдаў даляраў. І гэтая лічба будзе толькі расьці.

Золатавалютныя рэзэрвы мінімальныя, і банкаўская сыстэма краіны трымаецца толькі на «сумленным» слове бацькі і захоўваючымся неразуменьні грамадзянамі таго, што адбываецца. А што будзе, калі людзі апамятаюцца і пабягуць за ўкладаньнямі?

Прыцягненьне зьнешніх крэдытаў, а тым больш інвэстыцый у такі цяжкі для сусветнай эканомікі момант малаверагодна. Усё гэта абцяжарваецца фактам адсутнасьці ў адміністрацыі прэзыдэнта і ўрадзе каманды прафэсыяналаў, здольных правесьці сыстэмнае рэфармаваньне эканомікі. Прыцягваць жа да антыкрызіснай дзейнасьці незалежных і апазыцыйных экспэртаў улады не жадаюць і баяцца.

Перавагі Беларусі перад крызісам:

- з боку насельніцтва крэдыт даверу (вера ў стабільнасць) ўсе яшчэ захоўваецца, хоць і падыходзіць да канца,

- усе яшчэ даступныя магчымасьці атрыманьня падтрымкі ад Расеі і, магчыма, на Захадзе.

Хто вінаваты?
Па сутнасьці, крызіс у Беларусі аб'ектыўны. Цалкам пазьбегнуць яго не было магчымасьці ні пры якіх абставінах. Пытаньне сёньня ня ў тым, чаму і па чыёй віне крызісныя зьявы дабраліся да нас (гэта цалкам відавочна), а ў тым, як мінімізаваць крызісныя наступствы, як хутчэй зь яго выйсьці, прытым выйсьці, заклаўшы асновы канкурэнтнай рынкавай эканомікі. Улады будуць несьці поўную адказнасьць за разбуральныя наступствы крызісу, калі ня будуць адэкватныя рэальнасьці і не пачнуць рашучыя рэформы, накіраваныя на лібэралізацыю эканомікі і ўсіх сфэр грамадзкага жыцьця.

Што рабіць?
Патрабуецца неадкладна лібэралізаваць эканоміку дзеля мабілізацыі стваральнага патэнцыялу нацыі. Першым чынам неабходна максымальна палегчыць умовы дзейнасьці для малога і сярэдняга бізнэсу.

Выкарыстаньне сродкаў дзяржаўнага бюджэту і пазабюджэтных фондаў, падкантрольных А. Лукашэнка, павінна быць зроблена максымальна празрыстым. У прыватнасьці, сродкі павінны быць пераразьмеркаваны ад карных органаў і сілавых службаў на падтрымку эканомікі краіны.

Павінны быць расчыненыя аб'ёмы і крыніцы фармаваньня бюджэтных і пазабюджэтных сродкаў дзяржавы.

Лібэралізацыя павінна закрануць усе аспэкты грамадзка-палітычнага жыцьця ў краіне, даць волю сродкам масавай інфармацыі, забясьпечыць канкурэнцыю ва ўсіх сфэрах. Ні адно рашэньне не павінна прымацца ў валюнтарысцкім стылі. Неабходна публічнае абмеркаваньне ўсяго, што адбываецца, у якім бы ў розных формах удзельнічалі ўсе палітычныя апанэнты, незалежная экспэртная супольнасьць, простыя грамадзяне. Гэта дазволіць выпрацаваць аптымальныя рашэньні і зьнізіць градус сацыяльнай напружанасьці. Дужацца з карупцыяй, злоўжываньнямі трэба не на экране тэлевізара, не паказальнымі пасадкамі, а рэальным разьняволеньнем бізнэсу і грамадзтва, пазбаўленьнем адміністрацыйнага апарату значнай часткі іх правоў тэрарызаваць бізнэс і насельніцтва Беларусі.

Трэцi Шлях

http://www.3dway.org/node/9352

«Нормальные» и «ненормальные», или в защиту фашистов

Tue, 23 Dec 2008 08:38:47 GMT

«Фашист», «фашизм», «фашистский» – страшные слова. Для моего поколения и поколения моих отцов, выросших в Советском Союзе, они обозначали врага. Врага ужасного, коварного и беспощадного, который в июне 1941-го, нарушив все подписанные договоры и соглашения, подло напал… ну, и так далее… думаю, остальное вы знаете.

Враг этот был безусловным, зло – абсолютным. Иногда в наших детских играх и спорах звучало: «Ты что же, фашистов защищаешь?» или даже «Ты что, за фашистов!?» Это был решающий и определяющий аргумент. Защищать фашистов было нельзя! Тот, кому адресовалось это обвинение, автоматически оказывался проигравшим. Иначе и быть не могло - ведь это же были фашисты!

Кстати, «фашистами» их начали называть с подачи Сталина и его приближенных в том же самом июне 41-го. Сами они себя так не называли и не соглашались с таким определением. Они были национал-социалистами или нацистами. Фашистами называли себя (и, наверное, и являлись ими) союзники немцев в войне «против нас», итальянцы. Кстати, в пронизывающей всю нашу жизнь всеобъемлющей антифашистской пропаганде (если это можно так назвать, на самом деле это было нечто большее, непрерывная милитаристская агитация под знаменем «борьбы за мир»), тот факт, что настоящими фашистами были именно итальянцы, и то, что они тоже воевали «против нас» в Великую Отечественную (как, собственно, и испанцы, венгры и румыны), особенно не афишировался. Нашим врагом во всех фильмах, теле- и радио спектаклях, передачах и книгах объявлялась «Гитлеровская Германия», а лозунг «Убей фашиста!» часто звучал, как «Убей немца!», хотя с момента окончания войны прошло уже несколько десятков лет.

Хочу сказать, что ни к нацистам, ни к фашистам я никогда не имел ни малейшей симпатии, всегда осуждал и продолжаю осуждать всю их политику, а их полный разгром во время последней мировой войны считаю закономерным и справедливым.

К чему же тогда такой провокационный заголовок – «в защиту фашистов», скажете вы? И будете правы – заголовок, действительно, провокационный. Я, собственно, немного вырос с детских и советских времен. И теперь я уже не считаю, что фашистов или нацистов нельзя защищать.

Запрограмированный враг

Перед тем, как я попытаюсь объяснить, с чего бы это мне, человеку, два деда которого погибли от рук «немецко-фашистских захватчиков», вздумалось их защищать, мне хотелось бы поговорить о заложенных в нас в детстве жизненных установках. Или, если хотите, о «зомбировании сознания».

Наверное, многим из вас знаком сюжет, в котором абсолютно нормальный человек вдруг начинал себя вести совершенно неожиданно и неадекватно. Чаще всего, после того, как он слышал какие-то определенные слова, он, как запрограммированный робот, шел прямиком к своей жертве и убивал ее. В сюжете мог быть и «менее кровавый» вариант – человек, опять-таки после получения какого-то зашифрованного приказа, прямого смысла он как бы и не понимал, совершал какие-то совершенно неожиданные для него действия. И все это потому, что человек этот был действительно «запрограммирован врагами». Врагами чего-то или кого-то. Запрограммирован на определенные действия, которые он должен был совершить после того, как услышит «ключевые слова».

Так вот, по моему скромному мнению, слова «фашист», «фашистский», «нацистский» способны вызвать у многих людей странное поведение. «Фашистам» у них отказано в праве называться «нормальными людьми», а т. н. «защитники фашистов» часто приравниваются к самим фашистам.

Интересно, многие ли из вас способны перепутать адвоката преступника Чикатило с убийцей по фамилии Чикатило? Или приписать ему (адвокату) соучастие в жутких преступлениях? Насчет тех, кто читает эти строки, я ничего утверждать не стану. Но среди «простого народа», уверен, такие найдутся.

Что же касается «защитников фашистов», то таких «врагов фашизма», кто обвинит их самих в фашистских убеждениях, найдется немало (а кое-где даже большинство) – и только потому, что они «защищают ФАШИСТОВ!» Кстати, это то же самое, что обвинять защитников прав гомосексуалистов в гомосексуальных наклонностях, или тех, кто чтит память жертв Холокоста, в «скрытом жидовстве».

А я вам скажу, что отстаивание прав преступника на защиту – не преступление.

Наказывать за преступления, а не за мнение

И защита неотъемлемых прав человека, который является нацистом (или даже им не является) совершенно не означает защиту нацистской идеологии или оправдание преступлений нацизма. Между тем очень и очень многие убеждены в обратном. Хотя путать адвоката убийцы с самим убийцей может либо очень недалекий человек, либо человек с серьезными нарушениями функций головного мозга.

А между тем, те, кто заявляет «нацистов нужно стрелять», называют себя и себе подобных «нормальными людьми». И, наоборот, отказывают в «праве называться людьми» самим нацистам. Извините, господа! Я хочу спросить у вас – а в чем же состоят конкретные преступления тех, кого вы называете «нацистами»? Так что же, «стрелять их надо» за то, что они принадлежат к какой-то организации? Являются членами какой-то партии? Или может быть, их нужно убивать за то, что у них «нацистские убеждения»?

По-моему, убийство не за конкретное преступление, а просто за принадлежность к какой-либо организации (пусть даже признанной преступной) – это самый настоящий геноцид, фашизм, нацизм и так далее! Точно так же, как и геноцид кого-то за его убеждения – так что «фашисты» здесь именно вы, господа – те, кто призывает убивать за убеждения. Замените слово «нацист» на слова «иудей», «гугенот» или «немусульманин» и вы получите лозунги далекого прошлого – а между тем вы призываете к подобному сейчас, в двадцать первом веке!

Если те, кого вы называете «нацистами», виноваты в преступлениях, то их нужно судить за конкретные, совершенные ими преступления. А отнюдь не за «принадлежность к нацистам»!

Так что «ненормальные» - это вы, вне зависимости от того, были ли вы в свое время кем-то зомбированы или у вас просто какие-то нарушения функций мозга. А те, на кого вы навешиваете ярлык «нацистов» - не монстры, не «уэлсовские марсиане», а такие же люди, как мы с вами. И, как и все остальные люди, они имеют полное право на защиту.
Вот поэтому я и не боюсь ярлыка «защитник фашистов».

http://www.3dway.org/node/9350

Ответ один - отказ. Валерия Новодворская

Mon, 16 Jul 2007 17:32:10 GMT

Ответ один - отказ. Валерия Новодворская

07/16/2007 - 13:03 / отрывок из книги "По ту сторону отчаяния"

Первой крупной акцией ДС [«Демократического Союза» – ТП.] должен был стать митинг 21 августа 1988 года, призванный в массовом масштабе повторить подвиг диссидентской семерки в 1968 году на Красной площади. Тем более что оккупация Чехословакии продолжалась. На Красную площадь мы не пошли, у нас была своя, "прикормленная" Пушкинская площадь. Мы расклеили чуть ли не 100 000 листовок. И мы можем гордиться тем, что заставили горбачевскую перестройку, которая так хотела щеголять в бархатных перчатках, показать железные когти: 28 июля по специальному Указу были приняты драконовские правила о демонстрациях. В то время 1000 рублей были как сейчас 100 000. Именно такую сумму штрафа было позволено взимать за несанкционированные митинги. Здесь уже по статье 1661, ч. II разрешалось приговаривать к пятнадцати суткам ареста. После нескольких арестов шла уголовная статья (2001) -- полгода тюрьмы.

Я не помню колебаний у той радикальной половины партии, которая определяла все ее действия. В дальнейшем число радикалов неуклонно повышалось за счет тихих меньшевиков, которые призывали к бездействию и бездействовали лично, отчего их не было, к счастью, ни видно ни слышно. В 1989 году радикалы вышли на 2/3, в 1990-м – на 3/4, в 1991-м -- на 5/6. Мы шли на грозу и, наверное, очень понравились бы Максиму Горькому в силу того, что в партии сплошь и рядом летали буревестники и призывали на свою голову бурю.

Помню партсобрание накануне 21 августа, свернутые лозунги на столах, кучи оставленных для акции листовок, рыжего партийного котенка Гришу, который ползал по лозунгам в полном восторге (сегодня он большой и мудрый, с солидным партийным стажем). Из Питера приехала Катя Подольцева (в Москве ее мало знали, поэтому дали только пять суток; я, конечно, получила свой партмаксимум -- 15 суток). Как говорится: война объявлена, претензий больше нет.

Нам удалось собрать 5-6 тысяч людей. Милиция не справлялась, к тому же западный, интеллигентный полисмен-шериф, начальник 108-го о/м Владимир Федорович Белый заявил, что его люди разгонять не будут, они не держиморды, а будут просто стоять в оцеплении. Впервые в Москве был применен ОМОН, а потом любой выход ДС на площадь уже вызывал автоматически появление этой самой живописной части перестроечного пейзажа. Мы были врагами советской власти и были официально признаны таковыми. ОМОН и аресты на 15 суток заменили временно 70-ю статью и Лефортово. Но мы доказали, что сущность власти не изменилась. Ради того, чтобы это поняли все, мы готовы были не только к разгону, но и к расстрелу.

Владимир Федорович Белый был честным врагом. Он уважал идейных противников и терпеть не мог задержанных, которые пытались доказать, что проходили мимо митинга случайно. У него было чувство чести японского самурая. Мне он говорил, что питает ко мне такое уважение, что не стал бы сажать меня на 15 суток, а сразу поставил бы к стенке. Мои представления о чести были аналогичными, и я навсегда сохраню к нему теплые чувства, ибо такое мнение -- это большая похвала. Я всегда культивировала образ "честного врага", а Белый был из лучших. Если у человека нет врагов, да еще при занятиях политикой, это наверняка ничтожество. Тот же Белый учил нас нашему ремеслу.

"Плохо работаете, господа! -- говорил он. -- Что это за митинги! Если вы выведете 50 000, мы будем тихо стоять в оцеплении, если 200 000 -- я вообще прикажу своим ребятам не выходить из отделения, а если вы выведете миллион, я сниму форму и сам к вам присоединюсь". Если бы народ восстал во имя демократии, так бы поступила не только милиция. Армия не посмела бы стрелять, а ГБ сидела бы тихо в лубянском подвале и молилась духу Дзержинского. Но народу оказалась не нужна демократия, в том-то вся и беда!

Однако она была нужна нам, и эту личную проблему мы решали одни, и ни один перестроечный соловей не смел за нас заступиться. Мы были брошены на произвол судьбы либеральным истеблишментом, и никогда еще никого не сдавали так грязно и откровенно (за исключением последних ельцинских предательств, да и то ведь Егор Гайдар и Егор Яковлев ушли не в тюрьму, а в отставку), как сдавали нас только за то, что мы шли впереди и прошибали лбом мешающую не только нам стену. Каждый выход на митинг означал арест. Каждый арест омоновцами означал для меня и для активистов ДС 15 суток. Судьи Фрунзенского суда вынесли столько приговоров по политическим делам, сколько никто другой.

Они судили нас круглосуточно: часто нас омоновцы приволакивали в суд и ночью, чтобы обойтись без лишних свидетелей. Были случаи, когда этих "судей" привозили в уединенные опорные пункты, где держали нас, и они выносили приговоры и там. Они действовали не под влиянием страха -- это в 1988, 1989, 1990 годах! -- им уже ничего не угрожало. Их даже не могли уволить. Они делали это добровольно, повинуясь извращенному советскому правосознанию, правосознанию палачей. Агамов, Шереметьев, Голованова, Чаплина, Митюшин, Одинокова, Фомина. Возможно, потомки будут иметь мужество воздать каждому по делам его, и я привожу здесь их имена. В Германии нацистские судьи были смещены, а персонал концлагерей понес еще и уголовную ответственность, не говоря уже об СС и СД или руководителях национал-социалистической партии. Мы никогда не требовали такой степени отмщения, мы готовы были простить своим палачам. Но не терпеть их в обществе и в политике на прежних ролях! Лишение дипломов для врачей-садистов, запрет на профессии, люстрация для руководителей КПСС и КГБ, общественный остракизм -- если палачество не будет караться хотя бы этим, то на земле не останется никого, кроме палачей. На нашей земле и не осталось никого, кроме них и их жертв. Кролики и удавы. Остальные уехали, или погибли, или сошли с ума, или ищут смерти, как ДС.

Горбачевская перестройка запомнилась мне как один сплошной арест с недолгими переменками. 17 арестов, 17 голодовок по 15 суток -- это моя личная маленькая ленинградская блокада, более восьми месяцев. На втором месте по ДС Саша Элиович -- восемь арестов, а ему было труднее всех, он же язвенник. На третьем месте Дима Стариков -- шесть арестов, у остальных – по пять, по четыре ареста. Наш острог, спецприемник ГУВД, помещался недалеко от Клязьминского водохранилища, на 101-м километре. По крайней мере, на подходе к сему узилищу нас встречал плакат "Счастливого вам отдыха!", рассчитанный на отдыхающих клязьминского пансионата. Некогда эту зону построили немецкие военнопленные и сами же в ней сидели, что-то строя в окрестностях. Потом, после войны, там был женский лагерь. Последнее его назначение -- спецприемник для административно арестованных.

Наши политические камеры помещались в одном крыле (8, 9, 10 и 11). Наибольшая вместимость нашего острога, то есть его политического отсека, была 30-35 человек. Ровно столько и получали аресты, остальных из сотни-полутора захваченных штрафовали. Наверное, советское правосудие уже списало мои 6 тысяч штрафа, убедившись, что я им заплачу после дождичка в четверг. Да мне и не из чего было платить при окладе в 130 рублей, который я из-за перманентных арестов практически не получала. Камеры были оборудованы просто и оригинально: решетка, дверь с глазком, голые деревянные нары. Помещение практически не отапливалось, я до сих пор ощущаю этот ледяной холод, от которого мерзло даже лицо. Зимой там было 7-8 градусов. Летом дотягивало где-то до 13 градусов. При голодовке это ощущалось особенно мучительно.

Административный арест -- это условия ШИЗО, штрафного изолятора. Нет передач, свиданий, книг, прогулок, переписки, постельных принадлежностей, матраса, одеяла. Условия, приближающиеся к пытке. Курить тоже нельзя. Я-то не курю, но другие дээсовцы очень мучились. Курильщики знают, что это -- жить без курения 15 дней. В лагере в ШИЗО помещают за провинность, пусть даже и вымышленную, а здесь -- сразу ШИЗО.

Сколько моих молодых товарищей искалечилось в этих ледяных камерах без пищи и без воды! Мне-то нечего было терять, меня искалечили раньше, в этих камерах я загубила только почки и вернула себе почти вылеченную астму, но это пустое. Сколько раз падал в голодный обморок теперешний председатель подкомиссии по законности Моссовета депутат и основатель ДС Виктор Кузин, которого притаскивали в камеру в залитом кровью свитере после избиении омоновцами и агентами КГБ!

Надо было добиваться статуса политзаключенного, надо было завоевывать право на человеческое достоинство в заключении -- или умирать. И мы это сделали; пожалуй, впервые с 30-х годов, когда перестал признаваться статус политзаключенного. Мы добились отдельных камер, права сидеть только с политическими демонстрантами или в одиночках, права не работать, приносимых из дома книг, учебников, письменных принадлежностей. Я выходила, вся набитая антисоветскими листовками и статьями. Мы, в уже полумертвом состоянии, заставили их давать нам наши теплые вещи и даже одеяла -- тоже наши; возить нас в душ в Бутырки или Матросскую Тишину, греть каждый вечер женщинам-политическим воду.

Этого можно было добиться только сухой смертельной голодовкой. В Питере держали мокрую и не добились ничего. Катя Подольцева своими пятью голодовками загубила желудок, многие в Петербурге попали в больницу и даже на операционный стол. Мокрая голодовка переносится гораздо легче. Правда, все 15 дней жутко хочется есть и снится сплошная еда. Никакого привыкания!

Но чем больше голодовок, чем чаще они, тем скорее слабеешь, впадаешь в полуобморочное состояние и уже не страдаешь, только все время спишь, а в промежутках вполне можно читать и работать, отдыхая после каждой страницы. После 10-й голодовки я была в таком состоянии, что тюремщики брали с меня чуть ли не честное слово, что я не умру. Они иногда, за исключением особенно свирепых, жалели нас и старались понять. Но жалость зиждилась на нашей твердости и самоубийственных действиях. Самым человечным был, пожалуй, начальник сего острога майор Худяков. Когда в июне 1988 года перед партконференцией меня привезли к нему с руками, черными от кровоподтеков (гэбистские нежные объятия), он столько звонил во все инстанции, требуя отмены приговора, что его начальство поинтересовалось, не вступил ли и он в ДС. Он даже делился с нами книгами из собственной библиотеки. Но если бы не перспектива нашей смерти в подведомственном ему заведении, он не сделал бы столько шагов нам навстречу. У гуманизма здесь была деловая основа.

Однако либеральные газеты, депутаты со съездов из разряда "демократов" и диссиденты нас жалели и того меньше. Ни одного слова в нашу защиту ими не было сказано. Приходилось еще доказывать тем же диссидентам, что создать политическую партию -- это не то же, что поджечь дом. Пришлось мне написать целую статью, адресованную именно диссидентам: "Чем отличается политическая борьба от правозащитной деятельности, или Сектанты ли мы?". Статья была оспорена в диссидентской печати, но никто из диссидентов не пожалел тех, кто занял их место в тюремных камерах. Нам говорили: "Надо дело делать, а не сидеть. Некогда сидеть столько суток, и неохота, лучше мы потом опять сядем по 70-й статье". Что ж, когда пришло это время, по 70-й статье сел опять ДС, да и правозащитной деятельностью нам же пришлось заниматься.

Рекорд сухой голодовки принадлежит Саше Элиовичу. Восемь с половиной суток! Непонятно, как он выжил. Его обтянутый кожей скелет товарищи вынесли на руках из тюремной больницы. Саша Элиович по праву считался первым стратегом ДС, в политологии он просто Александр Македонский. Он подарил стране идею гражданского пути и написал почти в одиночку II программу ДС, самую изысканную и причудливую из всех политических программ. Но дар стратега у него сочетался с обостренной совестливостью и абсолютной честностью, и он умел умирать. Равнодушие к своим страданиям я диссидентам простила. Равнодушие к страданиям моих молодых товарищей я никогда не прощу.

Если сухая голодовка начинается во время мокрой, это особенно тяжело, ведь организм уже обезвожен. Через 2-3 дня о воде не можешь забыть ни на минуту, после пяти дней перестаешь спать. Видишь сплошные водопады и реки (а Саша Элиович мечтал о кефире). Язык распухает, во рту все такое шерстяное, как из джерси. Потом начинается внутренний жар (это в ледяной-то камере!). Внутри словно горит костер. Нельзя ни думать, ни читать, ни писать. Это не самая легкая из пыток. Очень хочется в одном купальнике побегать в ноябре по лужам или даже по снегу; воздух словно раскаляется; в одном тренировочном костюме прижимаешься к холодной стене, губы охлаждаешь о железные стойки нар. Потом начинаются судороги, неудержимая внутренняя дрожь. Дальше -- отек. Потом они -- а не мы! -- сдавались.

Спасибо Горбачеву за его единственный подарок -- за право умереть в камере по собственному вкусу, за отмену принудительного кормления (везде, кроме тюрем КГБ) и частичный отказ от психиатрического террора. Какой дар может принять диссидент, вернее, даже революционер, от государства, с которым он поклялся бороться? Только возможность достойно умереть. Я лично никогда ничего другого и не требовала.

Выход из голодовки очень тяжелый, ведь даже мокрая (с водой) 15-суточная голодовка вызывает судороги в ногах, сердечные приступы, спазмы в пищеводе, а при больной печени, как у меня, бывает еще хуже. На выходе сначала болят, а потом дико опухают ноги. А если через 15-20 дней снова арест? Один раз меня почти принесли в суд прямо из дома, и интервал между пятнадцатью сутками и семью сутками ареста составил всего пять дней. Судью не смутило то, что я не могла стоять.

Это был "осенний марафон". 17 арестов -- это было сознательное физическое уничтожение, химический анализ, проба на излом. Это нормально. Власть имеет право испытывать человека кислотой, как золотую монету. Если он из чистого металла 96-й пробы, он устоит. Зато человек вправе не покоряться государству. Они враги, и у каждого в этом поединке свое оружие. У власти -- насилие, плахи, тюрьмы, пытки; у человека – его стоицизм, его мужество. ДС выстоял. Дальше, за гранью 17-го ареста, шла смерть. Физические возможности были исчерпаны. И они отступили, они переменили пластинку. За административными арестами пошли дела по УК.

Валерия Новодворская

http://www.3dway.org/node/7246

Атлянт расправіў плечы

Sun, 01 Jul 2007 21:29:42 GMT

Атлянт расправіў плечы

"Атлянт расправіў плечы" (“Atlas Shrugged”) - знакаміты раман амэрыканскай філязоўкі Айн Рэнд, бадай што адна зь першых кнігаў у жанры бізнэс-раману, а таксама першы мастацкі твор у бібліятэцы “Трэцяга Шляху”. Раман выйшаў у 1957 годзе і прызнаны адным з найлепшых і найважнейшых літаратурных твораў XX стагодзьдзя.

Падзеі разгортваюцца ў неазначаны час у будучыні, у Злучаных Штатах Амэрыкі. Амаль усе краіны сьвету ператварыліся ў сацыялістычныя "народныя рэспублікі", ЗША - адна з апошніх дэмакратычных і рынкавых краінаў, якая імкліва ідзе шляхам ператварэньня ў "народную рэспубліку". Эканоміка ў заняпадзе і трымаецца на апошніх рэнтабэльных прадпрыемствах, якімі кіруюць таленавітыя і моцныя прадпрымальнікі. Адна з гэтых кампаній - чыгуначная Taggart Transcontinental. Яе кіраўніца Дэґні Таґґарт, галоўны герой кнігі, вымушаная змагацца за сваё дзела пад ціскам карумпаванай бюракратыі, якая па меры пагаршэньня эканамічнай сытуацыі і паглыбеньня тэхгалягічнага заняпаду ўводзіць ўсё болей абмежаваньняў прадпрымальніцкай ініцыятывы, і такім чынам толькі яшчэ болей пагаршае становішча.

Айн Рэнд апісвае абсурдны сьвет, грамадзтва, дзе загана чалавека робіцца падставай для яго ўзнагароды, дзе ініцыятыва, розум і імкненьне да стваральнай працы караюцца абавязкам клапаціцца пра нахабнага няўдачніка больш, чым пра сябе. Гэтым сьветам кіруюць людзі, якія разважаюць пра духоўнасьць і адмову ад матар’яльнага, жывучы ў брудных бунгало замест калісьці квітнеючага гораду, разбуранага празь іхныя ўтапічныя "чалавекалюбівыя" праекты. Багатыя павінны карміць бедных, моцныя - слабых, пасьпяховыя - няўдачнікаў, таленавітыя - бяздарных, разумныя - дурняў. За салодкімі прамовамі пра "грамадзкія інтарэсы" і "міласэрнасьць" хаваюцца амаральныя і заганныя крывадушнікі і карупцыянэры. Грамадзкае жыцьцё ў такіх умовах у выніку пачынае суправаджацца прымусам і гвалтам, якія падпітваюць самі сябе і камянём на шыі топяць краіну.

Гэтым парадкам супрацьстаяць людзі, на якіх трымаецца дабрабыт гэтага сьвету, атлянты, на чыіх плячах ён ляжыць - прадпрымальніцкая эліта. Дзяржава сядзіць на шыі гэтых людзей, але чым лепей яны спраўляюцца з сваёю працай і чым больш даюць гэтай краіне багацьцяў, тэхналёгіяў, рабочых месцаў - тым больш іх закідваюць камянямі і абвінавачваюць у “эгаізме”, “закабаленьні рабочага народу”. І вось, яны адзін за адным зьнікаюць, зыходзяць з гэтага грамадзтва, пакідаючы яго ў рукі тых, хто ўвесь час так палымяна праклінае іх. Калі рабочыя маюць права на забастоўку, такое ж права бяруць сабе і бізнэсоўцы – і робіцца відавочна, хто зьяўляецца ключавым элемэнтам у эканоміцы і стварэньні дабрабыту. Рабочая сіла ня можа нічога стварыць бяз розуму і прадпрымальніцкага таленту, яна - ня больш, чым інструмэнт у ягоных руках.

Здаецца, што намаляваны Айн Рэнд сьвет гратэскны і гіпэрбалізаваны, але варта ледзьве адарвацца ад чытаньня раману, азірнуцца навокал і прачытаць навіны, каб убачыць менавіта яго: той сьвет, у якім жывем мы. Характары прадажных палітыкаў-папулістаў, “лідараў грамадзкай думкі” і “філязофаў”, для якіх у сьвеце "няма нічога чорнага і белага", а ёсьць толькі брудна-шэрая беспрынцыповасьць - усё гэта адлюстравана ў кнізе да геніяльнасьці трапна, як нідзе інш. Пазытыўныя пэрсанажы – моцныя, мужныя, сумленныя мужчыны і жанчыны. Ім, праўда, трохі бракуе “чалавечых” рысаў, пэўнай жывасьці і чалавечых слабасьцяў. Але то, мабыць, таму, што Айн Рэнд – у першую чаргу выбітная эсэістка, а ўжо потым пісьменніца.

Эканамічная сыстэма краіны павінна быць максымальна прадуктыўнай, а значыць рацыянальнай, а значыць максымальна лібэральнай, іншага ня дадзена. Яна не павінна ставіць клопат пра слабых вышэй за прадстаўленьне магчымасьці паклапаціцца пра сябе самастойна тым, хто да гэтага здольны.

Тое ж самае тычыцца палітыкі і грамадзкага ладу, прычым нават у большай ступені. Як толькі на ўзроўні грамадзтва пачынаюць займацца эстэтызмам і “Вялікімі мэтамі”, дзеля якіх нібыта можна ахвяраваць інтарэсамі асобы, пачынаецца дарога ў каменны век. І гэта незалежна ад таго, ці зьяўляюцца гэтыя рэчы камуфляжам для злачынных намераў альбо прадуктам наіўнасьці. Фашызм, тэакратыя, сацыялізм, манархія, "сувэрэнная дэмакратыя" - усе рэжымы, якія легітымуюць сябе любым спосабам, акрамя халоднай і нэўтральнай дэмакратычнай працэдуры, ці якія пачынаюць папулісцкія казкі пра "кожнаму па патрэбе" і ставяць інтарэсы абстрактнай супольнасьці вышэй, чым інтарэсы канкрэтнага індывідума - несправядлівыя, нерацыянальныя, а таму неэфэктыўныя, а таму няправільныя.

Сыстэма вартасьцяў, дзе людзі не саромеюцца дзейнічаць дзеля дасягненьня ўласнага дабрабыту і ўласнага задавальненьня, а не прымушаюцца да альтруізму - як ні дзіўна, але ёсьць найлепшая падстава для шчырага сяброўства і любові, бо ў такім выпадку стасункі грунтуюцца не на добрачыннасьці і паразытызме, а на ўзаемнай карыснасьці і павазе. Тым болей, што любоў да вартых тае любові людзей - гэта натуральная частка любові чалавека да самога сябе.

Пра ўсё гэта піша Айн Рэнд у сваім рамане.

Рацыянальнасць - адзіны крытэр у вызначэньні грамадзкага ладу. Любыя празьмернасьці, любыя залішнасьці - празьмерныя самі па сабе. Дэталёвае, красамоўнае апісаньне шляху разьвіцьця грамадзтва, якое адхіляецца ад прынцыпу справядлівасьці і рацыянальнасьці - гэта самае галоўнае, што робіць "Атлант расправіў плечы" творам, абавязковым да прачытаньня адукаваным чалавекам.

Зладаваць кнігу (на расейскай мове)

Урыўкі з “Атлянт расправіў плечы” на нашым сайце, па-беларуску:

Пра грошы

“Ад кожнага – па здольнасьцях, кожнаму – па патрэбе”

Алесь Чайчыц

"Ад кожнага - па здольнасьцях, кожнаму - па патрэбе"

Wed, 13 Jun 2007 07:20:06 GMT

"Ад кожнага - па здольнасьцях, кожнаму - па патрэбе"

06/13/2007 - 01:21

Урывак з кнігі Айн Рэнд "Атлянт расправіў плечы".

- На заводзе, дзе я прапрацаваў дваццаць гадоў, нешта здарылася. Усё пачалося, калі памёр стары гаспадар і справы прынялі яго спадчыньнікі. Іх было трое, двое сыноў і адна дачка. Яны распрацавалі новы плян кіраваньня заводам. Яны прапанавалі, каб мы прагаласавалі за яго, і мы амаль адзінагалосна прагаласавалі "за". Мы ня ведалі, што гэта за плян, і думалі, што ён добры. Не, не зусім так. Мы думалі, што павінны лічыць яго добрым. Плян прадугледжваў, што кожны будзе працаваць па сваіх здольнасьцях, а яго праца будзе аплочвацца па ягоных запатрабаваньнях. Мы... У чым справа, мэм? Чаму вы так глядзіце на мяне?

- Як зваўся завод? - ледзь чутно спытала Дэґні.

- "Twentieth Century Motor Company " з Старнзвілу, штат Вісконсін, мэм.

- Працягвайце.

- Мы прагаласавалі за гэты плян на агульным сходзе, мы ўсе, шэсьць тысяч, што працавалі на заводзе. Спадчыньнікі Старнса выступалі з доўгімі прамовамі. Было не асабліва зразумела, але ніхто не задаваў пытаньняў. Ніхто не ўяўляў, як будзе працаваць гэты плян на практыцы, але кожны спадзяваўся, што ягоны сусед уяўляе. А калі ў каго і былі сумневы, ён пачуваўся вінаватым і сядзеў моўчкі, таму што яны зрабілі бы так, каб той, хто выступіў супраць пляну, быў прызнаны недачалавекам і дзетазабойцам у душы. Яны гаварылі нам, што плян разьлічаны на дасягненьне шляхотнага ідэалу. Ну адкуль нам было ведаць, што гэта не так? Бо мы ўсё жыцьцё толькі і чуем пра гэта ад бацькоў, настаўнікаў і сьвятароў, чыталі гэта ў любой газэце, бачылі ў кожным фільме, чулі ва ўсіх прамовах. Хіба нам не паўтаралі, што гэта правільна і справядліва? Мабыць, існуе нейкае апраўданьне таму, што мы зрабілі на тым сходзе. Але ўсё ж мы прагаласавалі за гэны плян і паплаціліся за гэта. Ведаеце, мэм, мы свайго роду пазначаныя, я гавару пра тых, хто працаваў на заводзе яшчэ чатыры гады пасьля таго, як быў прыняты гэты плян. Да чаго падобнае пекла? На зло – прастое, непрыхаванае, усьміхаючаеся ліха. Хіба ня так? Менавіта гэта мы ўбачылі і гэтаму дапамаглі зьявіцца. Таму я думаю, што на ўсіх нас ляжыць праклён і, мабыць, нам няма прабачэньня...

працяг на bielarus.3dway.org

Я, либерал, заявляю…

Mon, 04 Jun 2007 07:56:25 GMT

Я, либерал, заявляю…

06/02/2007 - 17:38 / liberty-belarus.info

Я ценю свою свободу, которая заканчивается у кончика твоего носа. Я люблю, когда у меня есть добровольный неограниченный выбор партнеров, религий, партий. Мне нравится самому заботиться о своих мозгах, работе, старости, здоровье, безопасности. Я уверен, что люди от природы разные и вредно их всех равнять под одну гребенку. Я - за равенство возможностей, а не за равенство зарплаты. Я рад за соседа, который покупает 600-ый Мерс на заработанные на рынке, а не украденные у меня и у таких, как я, через инфляцию или через иные формы трансфертов механизмы. Я горжусь предками, которые смогли создать, сохранить и передать материальное и духовное, несмотря на варварство и сволочизм красных и коричневых.

Я не приемлю монополию одной группы лентяев и холявщиков, которые монополизирую право выступать от имени государства. Мне противно, когда они указывают мне, как тратить мои деньги, какие книги читать в школе, какие товары покупать в магазинах, как выезжать к друзьям за границу. Я не приемлю диктата политиков, которые считают, что они могут распоряжаться и торговать тем, что им не принадлежит - моей жизнью, свободой, собственностью и будущим моих детей. Я уважаю право каждого человека делать свой выбор, иметь свое мнение по любому вопросу, если только он не заставляет меня делать то, что он считает абсолютно правильным. А сделать это он может, став политиком или посадив политиков на «иглу».

Аморально и неэффективно защищать человека от его собственных ошибок, за его же деньги. Социалисты называют меня «буржуем», «капиталистом», потому что я работаю с утра до ночи, а не лежу весь день на диване с бутылкой пива и не «прогибаюсь перед вертикальщикам и горизонтальщикам от власти, требуя своей равной доли. Пот, нервы, время, деньги - это мой вклад. Лесть, “корочки”, организация тусовок – это выбор бюрократов и хaлявщиков. Меня не устраивает такая форма обмена.. Но меня заставляют, считая это благом общества, нации, государства. Какая разница, с какой формулировкой забирают у меня время, деньги или голос? Благо общества аморально, если оно предполагает насилие надо мной: когда речь идет о работе, налогах, то я часть этого самого “общества”, если получать свою долю или хотя бы какие-то услуги - то “Извините, ваша очередь еще не пришла! Заработай сам!” Нет, я не за анархию. Государство должно быть, но если мафия и бритоголовые делают за него работу (защищают граждан и бизнесменов, выбивают долги, судят преступников по их же законам), то зачем мне такое государство? Оно в таком виде похлеще любого преступника, потому что само ворует, выманивает, унижает и не столько богатых, сколько самых бедных. При этом политики строят невинные глазки и переводит стрелки на “кровожадных бизнесменов”, челночников, фермеров и просто порядочных людей.

Мне завидуют, что я езжу на хорошей машине, каждый день ем мясо и летом вывожу семью отдыхать на море. Я отказываюсь извиняться за то, что я работаю, чтобы содержать себя и свою семью, что мой выбор факторов производства высоко оценивают потребитель. Я отказываюсь извиняться за то, что я профессионал в своем деле и делаю его лучше других. Я не считаю своей виной тот факт, что больше людей добровольно платят мне больше, чем другим моим конкурентам. Я их не заставляю. Это им выгодно. Я отказываюсь извиняться за свой успех, за свои способности и деньги. Источник успеха - не в кабинетах бюрократов, а в удовлетворении потребностей людей. Мне не нужен посредник, чтобы продавать свои услуги и товар. Посредник всегда накручивает цены и увеличивает риск обмана как продавца, так и покупателя. Мне не нужен посредник, чтобы помогать людям, строить храмы, одевать деток-сирот или поддерживать старческие дома. Я сам добровольно отдаю ресурсы на борьбу с бедностью и нищетой. Нет денег и образования - и человек идет воровать или убивать. Я это понимаю, и готов поддерживать учителей, врачей и милицию. Но когда с тебя сдирают последнюю рубашку и вменяют в обязанность делиться с профессиональными нищими как на улицах, так и в высоких кабинетах, ты отказываешься от такой формы принудительной благотворительности.

Вот мои принципы. Я не заставляю тебя из принимать. Я вообще никого никогда не заставляю. Я предлагаю “товар” в виде материальных и духовных ценностей, услуг или просто подарков и пожертвований. Если тебе что-то не нравится, не покупай, не обменивай, не принимай. РЫНОЧНАЯ ЦЕНА подскажет мне твой выбор и степень твоего удовлетворения.

1. Не проси у политика забрать у соседа то, что тебе самому стыдно клянчить. Полагайся на себя. Сделал хорошо - получай удовольствие. Сделал плохо - получай убытки или банкротство или отсутствие друзей и близких. Но не пеняй на соседа, коли сам ленивый, коли сам имеешь детей от трех браков и не можешь их нормально одеть, потому что предпочитаешь водку нормальному воспитанию детей. Чаще смотрись в зеркало. Уважай себя, но не обвиняй соседа в том, что у тебя проблемы со здоровьем. Пойми, политики приходят и уходят. Придет человек, который везде видит свое отражение, но он будет служить другому соседу. Вот тут-то он и заставит тебя служить. Так стоит ли обращаться к политикам?

2. Даешь деньги - требуй отчет. Не имеет значения, несколько центов на булочку сыну или пару миллионов в виде налогов государству. Ты должен конкретно знать, кто, на что и сколько потратил. При этом всегда сравнивай, а не дешевле было бы сделать ту же работу в другом месте. Не стесняйся приглашать профессиональных контролеров. Только они могут раскрыть профессиональных жуликов. По результатам рассчитывай политиков: или на следующий срок, или за решетку.

3. Не торгуй совестью и принципами. Не обманывай ближнего своего, либо ближний обманет тебя и возрадуется. На компромисс можно идти по мелочевке. Холявщик, прохиндей - это не только тот, кто постоянно продается. Украв, изнасиловав, обманув партнера, клиента, покупателя, налогоплательщика однажды, ты получаешь это клеймо надолго. Даже если тебя не застукали, будь уверен, что найдется еще более изощренный комбинатор. Лучше играть по одним правилам. Если собираешься с кем-то играть, уточни с самого начала, в какую игру вы будете играть и по каким правилам.

4. Суди, ибо засуженным будешь. Всегда умей отстаивать свою точку зрения. Хаму скажи, что он хам, треплу - что он трепло, мошеннику - что он - мошенник. Молчание - это все, что нужно злу, чтобы править балл. Не бойся голосовать “против”, даже если 500 “членов” вся команда вокруг голосуют “за”. Возможно, это не ты, а весь мир сошел с ума. Если тебе есть, что сказать - говори. Но не бейся лбом в стенку - найди лучше пачку динамита. Самозванным пастырям проще использовать молчаливое покорное большинство. Имея свое мнение, не считай его единственно правильным, умей выслушать и других. Не жалей слабых и униженных, лучше научи их, как стать сильными и обрести себя.

5. Думай! Это же не больно! Всегда задавай вопрос “Почему?” У тебя нет сильных лап, больших крыльев крепких клыков, зорких глаз, чтобы выжить, как это делают животные. Для выживания природа дала тебе мозги. Дала тебе способность думать. Ты можешь и не думать. Никто тебя не заставляет. Не будешь думать, не получишь удовольствия ни в работе, ни в пиве, ни в бане, ни в общении, ни в сексе. Зачем нужна такая жизнь? Чем быстрее научишься думать, тем скорее окажешься на верху 5-миллирдной человеческой пирамиды. Сначала научись думать по-маленькому. Экспериментируй. Находи партнеров и друзей среди профессионалов, а не подхалимов. Профессионалам всегда есть что предложить взамен на твои мозги, сердце или капитал. Остерегайся “серости”, “болота”. Оно способно только клянчить и проклинать. Оно всегда клюет руку дающего, потому что ненавидит свою зависимость, но не может и не хочет стряхнуть свою лень, чтобы что-то поменять. Уважай традиции, но не вгоняй себя в комплексы по поводу их нарушения. Традиции и обычаи придумали люди, которые 100-200 лет назад обладали иным объемом информации. Глупо требовать выполнения неких универсальных норм поведения, особенно в рамках семьи. Не менее глупо кормить с госбюджета современных европейских королей, царей принцев, принцесс, которые ничего не делают и ни за что не отвечают.

6. Не прячься перед угрозой и вызовами реальной жизни. Не столь важно, какие у тебя проблемы. Во многих виноват ты сам. Ты делал неправильный выбор. Во многих ситуациях ты не контролировал ситуацию. Важно быстро начать решать проблемы, а не притворяться, будто их нет. Собери силы, средства, волю, вынь все из заначек, составь план действий, если надо, сформируй команду - и вперед, на баррикады. Если что-то не получается, лучше спроси у профессионала, а не пытайся самостоятельно изобретать велосипед. Пойми, в этой жизни трудно найти уникальную, только тебе присущую проблему. Все где-то с кем-то было. Только не пей самогон, если хочешь избавиться от похмелья. Не ешь 7 раз в день и перед сном, если хочешь похудеть. Помимо жестких причинно-следственных связей реального мира, твоего тела, существуют точно такие же объективные закономерности в поведении человека. Не пытайся изменить природу. Сеялки-молотилки с вертикальным взлетом и повороты рек вспять у нас уже были. У тебя нет волшебной полочки, ковра – самолета и золотой рыбки. Никогда не недооценивай силу тупого большинства в толпе. Но никогда не преуменьшай возможности потенциал активного меньшинства. Самое малое меньшинство – это ты. Но даже самая большая толпа не сделает из Беларуси за 10 лет Швейцарию по щучьему велению.

7. Не проходи мимо чужого несчастья. Когда можешь помочь соседу - помоги, не плюй в его колодец, пригодится воды напиться. Отравленный колодец уже никому не послужит. Война - это всегда разрушение, а не создание богатства. Государство - это, как правило, минус, а не плюс в семейном бюджете. Не все в этом мире имеет рыночную цену. Часто удовольствие от благодарных стариков или детей может во сто крат превышать прибыль от очередной челночной поездки в Польшу или Москву. Не забывай при этом, что, чтобы отдать, надо сначала заработать. Не хлебом единым жив человек. Не насилуй благотворительность. Не заставляй прессу кричать на каждом углу, какой ты добрый. Просто возьми и помоги. Потому что это нужно тебе. Потому что завтра и ты будешь старым и немощным. Потому что это инвестиция в собственное будущее. Потому что люди не сволочи по природе. Сволочами они становятся по доброй воле и в доброй вере в самого божественного из богов - ХAЛЯВУ. Люди - добрые, порядочные и отзывчивые. Я, либерал, верю в человека. Я люблю людей. У меня есть все основания считать, что это взаимно.

http://3dway.org/node/6941

Beati Possidentes

Wed, 23 May 2007 05:02:46 GMT

Beati Possidentes*

05/22/2007 - 19:03

“Калі нам нешта даспадобы, тады зьядаем мы яго”.

(Bob Perelman, амэрыканскі паэт)

Вы памятаеце Сакавік 2006? Тады моладзь некалькі дзён сядзела на плошчы, не зьвяртаючы ўвагі на надвор’е, а народ езьдзіў побач на аўтобусе, круціў дулі дэманстрантам, ды дзівіўся: “Ну чаго ім яшчэ не хапае!?” Іншымі словамі, народ не разумеў сэнсу акцыі, не разумеў матывацыі “адмарозкаў”. І тады ім растлумачылі: далі па 20 тысячаў. І народ адразу ўсё зразумеў, а найбольш меркантыльныя нават пашкадавалі, што самі не пайшлі. Дасьледчыкі кажуць, што гэта нармалёва, маўляў, у кожным грамадзтве большасьць “жыве страўнікам“, але беларускае грамадзтва, разбэшчанае дыктатурай, пайшло далей – “мы на зайздрасьць ўсім буржуям” збудавалі ідэальную мадэль спажывецкага грамадзтва (consumer society).

Адразу пасьля той самай плошчы зьявіўся фільм з аднайменнай назвай. Мне ў памяць асабліва запаў адзін з дыялёгаў аўтара фільму зь вясковым жыхаром:

− “Эта ж і у нас будуць рабіць... гэту дэмакрацыю... не нужна она вам?

− Канешне не нужна - начорта яна нам нада!

− А што вам нада?

− Да нічаго нам не нада. Нам нада мір, штоб харашо жылі і ўсе.

− А телефон?

− Целяфон нада, канешне!”

Можна, відавочна, кпіць “з калгасьніка”, але гэты вясковец, не ўсьведамляючы таго, бліскуча пацьвердзіў тэорыю чалавечай матывацыі вядомага амэрыканскага псыхоляга Абрагама Маслоў (Abraham Maslow). Ён сьцьвярджаў, што патрэбы чалавека можна ўявіць у выглядзе піраміды, дзе зьнізу месьцяцца патрэбы фізыялягічныя; вышэй ідуць бясьпека; прыналежнасьць (да групы) і любоў; прызнаньне і, нарэшце, самаактуалізацыя (імкненьне да самаўвасабленьня, да актуалізацыі закладзеных у чалавеку патэнтыяў). Сам Маслоў так сказаў пра сваю тэорыю: “Тыя здольнасьці арганізму, якія не набліжаюць яго да жаданай мэты, да часу дрэмлюць, альбо адміраюць. Жаданьне пісаць вершы, набыць аўтамабіль, цікавасьць да роднай гісторыі, цяга да жоўтых чаравікаў – усе гэтыя інтарэсы ды жаданьні альбо блякнуць, альбо зьнікаюць увогуле”.

Усе гэтыя патрэбы так ці йнакш, лепш ці горш забясьпечаныя ў кожным з нас. Маслоў кажа, што ў сярэднестатыстычнага чалавека яны суадносяцца наступным чынам: 85 % - 70 % - 50 % - 40 % - 10 %. Безумоўна, ён казаў пра амэрыканскае грамадзтва. Беларускія дасьледчыкі А. Кулік, І. Кулік, Л. Гуляка й Ж. Пляскач зрабілі падобны аналіз за 1994-1998 гады й прыйшлі да наступных высноваў.

У выніку прыбыткаў ад рээкспарту нафты на пачатку 2000-х гадоў у дзяржавы атрымалася павялічыць узровень дабрабыту сярэднестатыстычнага беларуса. Гэта замарудзіла падзеньне першасных паказьнікаў (фізыялягічныя патрэбы й бясьпека), і дазволіла казаць пра “стабільнасьць”. На прыкладзе таго ж самага сярэднестатыстычнага суайчыньніка гэты лягічны ланцужок выглядаў наступным чынам: “У Савецкім Саюзе былі грошы, але нельга было нішто набыць, а зараз і грошы (хай і невялікія) ёсьць, і купіць можна што заўгодна” – вось яна – Беларуская Мара (“Целяфон нада, канешне”)!

Беларускае грамадзтва цалкам прасякнутае кансьюмэрызмам. Людзі купляюць кватэры, лецішчы, аўтамабілі, адукацыю сваім дзецям, адзеньне й абутак. Яны адначасова з усьмешкай і боязьзю ўзгадваюць тыя часы, калі вымушаныя былі пазычаць суседзкіх дзяцей, каб, адстаяўшы ў чарзе, набыць яйкі. Канкурэнцыя ахапіла ня толькі й ня столькі вытворцаў, колькі пакупнікоў. Людзі з аднаго боку імкнуцца спажываць так, каб “ня горш за астатніх”, а з іншага – не зьлівацца з натоўпам. Вышэйшая адукацыя сталася масавай платнай паслугай. Як казаў вялікі гішпанскі філёзаф Артэга-й-Гасэт пра свой час, “школы ... пасьпявалі выкладаць масам толькі зьнешнія формы, тэхніку сучаснага жыцьця, даць сапраўднае выхаваньне гэтыя школы не маглі”. Але самае горшае, што новае грамадзтва фармуе адпаведную уласную сістэму каштоўнасьцяў і арыентыраў, дзе матэрыяльнае замяшчае духоўнае, рэчы падмяняюць ідэі ў Платонавай сістэме каардынатаў.

Ня мае рацыі той, хто будзе абвінавачваць гэтых людзей, што яны зьмянялі “свабоду на кіўбасу”, бо на тое яны й людзі. Як сказаў неўміручы Гётэ, “жыць у асалоду – лёс плебея”. Але тым большая адказнасьць ускладаецца на эліту нацыі (хоць спрэчна, ці ёсьць беларусы нацыяй), на ролю якой пэўны час прэтэндуе “апазыцыя”. Асноўнай рысай “элітарнасьці” тут мусіць быць тое, што для такога чалавека жыцьцё ня мае сэнсу, калі ён ня можа прысьвяціць яго нечаму вышэйшаму. У любым здаровым грамадзтве мусяць быць як прыхільнікі пастулату “любоўю сыты ня будзеш”, так і “ня хлебам адзіным”.

Беларуская “апазыцыя” мае мізэрны выгляд. Калі “спажывецкае грамадзтва” усеагульна прасякнутае кансьюмэрызмам, дык хвароба эліты – постмадэрнізм. Галоўная прыкмета духоўнай дэградацыі эліты – страта веры ў самых сябе, у тое, што робіш. Больш за дзесяць год лідары ніколі ня ставілі мэту перамагчы на выбарах. Дзякуй Богу, што больш не рэгіструюць палітычныя партыі, інакш іх колькасьць перабольшыла б колькасьць актывістаў. Усе добра вывучылі, што, як і калі казаць замежнікам, каб тыя падтрымалі нашае “змаганьне”, а самі ціха кпім з наіўных эўрапейцаў.

Постмадэрнізм характэрызуецца стратай каштоўнасных арыентыраў. Можна колькі заўгодна не любіць Зянона Пазьняка, але наўрад ці нехта будзе спрачацца з тым, што ў першапачатковага БНФ гэтыя каштоўнасьці былі. Зараз жа мы прыйшлі да таго, што Дзень Волі на ўлётках барадатага кандыдата стаўся “Днём Белорусского Единства”, згубіўшы ня толькі сэнс, але й мову. Эклектыка – вельмі тыповая зьява эпохі, таму ня трэба дзівіцца, калі раптам лёзунгі “За Свабоду! За Беларусь” папоўняцца бел-чырвона-зялёнымі сьцягамі. Беларуская талерантнасьць, якая мяжуе з абыякавасьцю, ня можа зразумець, што трэба быць талерантным у стаўленьні да людзей, ніколі – да ідэяў, якія супярэчаць нашым прынцыпам. Усё пачалося з малога, апазыцыя заразмаўляла і па-расейску, каб прывабіць новы электарат, у выніку – ані мовы, ані выбарцаў. Так незаўважна для самой сябе апазыцыя пераўтварылася ў сваю процілегласьць.

За гэтыя гады беларуская творчая эліта працягвала “ехаць” на савецкай спадчыне, тыя, каго ўсё ведалі, працягваюць нешта рабіць, новыя ймёны, насамрэч вядомыя, амаль не зьяўляюцца. І ня трэба казаць “Вы проста ня чулі”, бо Барадуліна ці Гілевіча ведала ўся краіна й замежжа, а новыя прозьвішчы...

Беларуская навука, асабліва гуманітарная, змагаецца за існаваньне, пакуль ня вельмі ўдала. Па словах Бэрнарда Шоў, “вузкая спэцыялізацыя ў шырокім сэнсе вядзе да шырокай ідыятызацыі ў вузкім сэнсе”.

Самы вялікі сакрэт беларускай эліты – гэта тое, што яна мае самы вялікі плён ад дыктатуры. Калі абласканых уладай рабочых зволяць, яны выйдуць з запою ды знойдуць такую ж працу. Калі ня стане Лукашэнкі, нашая творчая эліта стане маральным банкрутам. Гэта зараз на Бацьку можна сьпісаць усё. Раманы ня пішуцца, музыка не ствараецца, кіно не здымаецца, – вядома, прычына ў дыктатуры. Але калі раптам яе ня стане, больш твораў ды фільмаў ад таго ня зьявіцца, але крыць ня будзе чым. Тое ж самае – у любой галіне. Актывіст апазыцыі ня можа вывучыць ангельскую мову, каб разумець на замежных сэмінарах – вінаваты Лукашэнка. Палітычная партыя ня можа зрабіць якасную ўлётку – вінаваты Лукашэнка. Выкладчык ня можа распавядаць прафэсыйна й цікава – вінаваты Лукашэнка. А калі ня ён, дык Чарнобыль. Будзе вельмі крыўдна, калі аднойчы краіна прачнецца бяз Бацькі. Калі сьпіхнуць адказнасьць ня будзе на каго, а працаваць прыйдзецца як трэба.

Мы ўсе вельмі добра засвоілі нігілізм, іронію, эгаізм. Гэта цудоўна, але існуе адзіны мінус. Такое грамадзтва ня можа існаваць і разьвівацца. У нас няма ідэі, няма бачаньня, чаго мы хочам і куды йдзем. Мы глыбока ўпэўненыя ў сваіх творчых здольнасьцях, але ня ведаем, што нам чыніць. Павал Севярынец заклікае нас да пакаяньня. Але яно не грунтуецца на роўным месцы. Любое пакаяньне пачынаецца з сораму за сваё мінулае жыцьцё. Як сказаў ня ўсімі забыты Карл Маркс, “Нацыя падымаецца з каленяў, калі ёй робіцца сорамна”. Толькі так мы зможам стаць на шлях пакаяньня. Па словах Сьвятого Айца Яна Паўла II, “Сёньняшняй Эўропе неабходна дадаць душу і сфармаваць сумленьне”. Здаецца, гэта ж можна сказаць і пра Беларусь.

* Шчасьлівыя, хто валодае (лац.)

Custos Morum

http://3dway.org/node/6822

Гражданское общество в Беларуси

Mon, 21 May 2007 04:23:57 GMT

Гражданское общество в Беларуси.

05/06/2007 - 23:49 / Поколение Возрождения

Это публикация открывает серию статей, посвященных разностороннему рассмотрению белорусского гражданского общества, да и всего общества в целом, а также выявлению его общих проблем и перспектив. Целью данных публикаций не будет являться разноплановая критика белорусского гражданского общества, а также какое-либо качественное сравнение или употребление условных наклонений «было бы» и «если бы». Хотя в отдельных моментах мы коснемся и этого, но не в глобальном масштабе. Постараемся все же сконцентрироваться на объективном выявлении причинно-следственных связей при рассмотрении проблематики и найти более-менее научное обоснование, согласованное с культурно-историческим развитием белорусского этноса, тем кризисным моментам, которые стоят на шатком пути формирования белорусской модели общественного контроля в государстве. В некоторых примерах мы будем опираться на научные исследования, статистику и исторические факты. В других же случаях будем использовать более жизненные примеры, так сказать, повседневно-бытовые.

В ходе непродолжительных наблюдений (включая эмпирических) и бесед с экспертами было выявлено несколько основных проблемных положений, каждое из которых мы разберем в отдельных публикациях. Некоторые читатели при желании смогут оспорить или добавить какие-либо отдельные пункты в своих вопросах и комментариях. Итак, перейдём к конкретным пунктам и тезисам, присущим белорусскому гражданскому обществу :

1. Неорганизованность, или неумение действовать централизованно. (Об этом мы будем рассуждать в данной статье)

2. Формальное выполнение своих функций и незамотивированность

3. Полное отсутствие профессионалов и специально обученных кадров в структуре

4. Проблема «замкнутого круга». Отсутствие новых групп в структуре.

5. Абсолютная незаинтересованность рядовых граждан.

Все пункты бесспорно взаимосвязаны и нераздельны в своей внутренней сущности друг от друга. Как уже упоминалось выше, мы постараемся избежать всякого рода субъективизмы, а будем говорить о вещах, имеющих место быть.

Но все по порядку. Итак, пункт 1. – Неорганизованность и неумение действовать централизованно.

Свойственность первоначальной неорганизованности и отсутствие навыков координировать какие-либо групповые действия присущи не только сугубо белорусскому обществу. Высокой степенью групповой организованности не могут похвастаться и многие наши близкие и дальние соседи: россияне, украинцы, поляки, чехи (характерно, что все представители славянских этносов) и т.д. Чтобы разобраться в первопричинах, немного покопаемся в истории. Как известно, для формирования отдельного этноса необходимо ни много, ни мало около 500 лет. Т.е. речь идет о формировании большой людской общности с особым менталитетом, обычаями, нравами и психологией и с тем, что мы сегодня называем политической культурой. Это, конечно, в законченном варианте. В процессе развития этнос перенимает какие-то другие характерные черты, которые формируются под влиянием внешних и внутренних факторов: войны, научные открытия и изобретения, революции, т.е. те факторы, которые ломают цикл традиционного и эволюционного развития какого-либо этноса.
Белорусы как этнос сформировались по различным оценкам в 16-17 веках нашей эры. Есть разные цифры, конечно, но мы будем отталкиваться от этих, как нам кажется, более объективных. И уже буквально через 2 столетия , в конце 18 века, после присоединения белорусских территорий с населением к Российской империи, у всех жителей этих самых территорий происходит мощное изменение социально-политических традиций и представлений на уровне их ментального восприятия. Координально меняется все информационное поле и культурно-языковое пространство. И уже в последующие 200 лет, а это почти половина 500, белорусское население будет находиться под политическим и культурным влияниям двух государственных образований - Российской Империи и СССР, с такими доминирующими чертами политической культуры, как: сильная централизованная власть, монолитный бюрократический аппарат или «номенклатура», хорошо налаженная система государственной пропаганды, фактическая наявность крепостного строя и барщины в обоих случаях .

Всё это еще усугублялось отсутствием института частной собственности у населения. Хочется напомнить, что именно наличие частной собственности и частного капитала стали одним из основных факторов самоорганизации гражданского общества в США и Европе. Именно наличие частной собственности у населения повлекло за собой формирование на Западе общественных институтов ее защиты от государства и силовых структур. Плюс наличие частной собственности всегда требует от ее владельца повышенной организованности, внимания и предприимчивости. Надо всегда смотреть, чтобы не украли; заботиться об том, чтобы не отобрали; смотреть, как из собственности и капитала получить прибыль. К тому же частники были заинтересованы в создании объединенных групп и организации коллективных действий, направленных на защиту своих интересов. Эти скорее психологические факторы повлияли на создание соответствующих законодательных норм и структуру госаппарата.

В нашем же примере отсутствие частной собственности, или прототипов ее, понизило уровень самодисциплины у населения и не вызвало необходимости объединения в «группы по интересам» внутри государства. Собственность была прерогативой государства. Это создавало сначала определенную атмосферу зависимости человека от государства, в последствие привело к рефлексорному иждивенчеству: создавался миф о государстве-отце, который за послушание и покормит и оденет. В конечном итоге получалось, что все решал барин или компартия. Не было необходимости стремиться, крутиться, повышать свой профессиональный уровень, ибо человек уже работал не на свои интересы, а на интересы мифического государства-отца. Большая часть заработанного уходило ему. На ментальном уровне формировался вопрос: « А зачем работать много, если все равно все заберут, но покормят в любом случае?». Т.е. возникла незаинтерисованность в результатах труда. Она продолжается и до сих пор, ибо количественные старания не приносят очевидных дивидендов. В последние годы существования СССР это привело к феномену «деструктивного саботажа» ( это когда рабочий на заводе абсолютно неосознанно не докручивал гайки, ибо зарплата его от этого существенно не менялась), который существенно повлиял на экономические причины развала Союза. В некоторой степени мы можем теперь убедиться, как это повлияло на становление гражданского общества не только в Беларуси, но и у ее соседей.

За долгие годы своего нахождения в границах Российской империи и СССР представители коренного белорусского населения фактически никогда не допускались к управлению на своей территории. Т.е. в среде власти отсутствовала национальная политическая элита, способная организовать преемственность поколений и создание политической традиции, а также отстоять национальные интересы. С годами это сформировало у белорусского населения чувство политического отторжения. Опыт организации какого-либо рода сопротивления постепенно стирался. Любые попытки этому противостоять жестоко подавлялись, что вызывало страх у широких слоев населения , а соответственно и нежелание проявлять политическую активность.

Сейчас попробуем немного перейти к нашим сегодняшним белорусским реалиям и определить, насколько далеко мы ушли от тех факторов, которые коренным образом не способствовали формированию системы общественного контроля государства в нашей стране. Из всего выше написанного мы можем вывести несколько тезисов, которые, как нам кажется, являются фундаментальными причинами низкого уровня организации гражданского общества в Беларуси. Итак,

1) Низкий процент частного сектора в экономике. Т.е. отсутствие большой независящей от государства социальной группы с весомым капиталом и собственностью, способной на серьезную защиту своих интересов, а главное имущества, на политическом и законодательном уровнях.

2) Неразбитый миф государства-отца, а также продолжающийся «деструктивный саботаж». Работаем меньше, получаем больше – зачем куда-то лезть?

3) Отсутствие политической элиты, осуществляющей национально ориентированную внешнюю и внутреннею политику.

4) Наличие репрессивного аппарата и страх перед расправой за социальную и политическую активность. Очень четко отпечаталось на сознании большинства белорусских людей еще со времен СССР. Обжегшись на молоке – дуем на воду.

В следующей статье мы постараемся выявить причины формального выполнения своих функций и незамотивированности у той части населения, которая должна играть роль генератора формирования гражданского общества в Беларуси.

Братья Билби

http://3dway.org/node/6718

МАНИФЕСТ « ВРЕМЯ ПОБЕЖДАТЬ !»

Mon, 14 May 2007 04:58:34 GMT

МАНИФЕСТ « ВРЕМЯ ПОБЕЖДАТЬ !»

05/14/2007 - 05:50 / Беларускi Моладзевы Рух Амэрыкi - Бунт – Инициатива - Паветра – Погляд - Третий Путь

Мы, представители нового политического поколения белорусов, преисполненные твердым желанием решительно действовать для защиты суверенитета Беларуси, ее демократизации и борьбы за экономическую самодостаточность, призываем участников гражданских групп и сообществ, всех белорусов , заинтересованных в переменах, к солидарности на основании следующих политических принципов:

Мы выступаем за реальное объединение усилий оппозиционных сил не ради «консолидации» интересов и амбиций лидеров, а ради победы над режимом А. Лукашенко , при котором Беларусь обречена оставаться политически и экономически несостоятельной. Мы предлагаем сторонникам деятельного противодействия диктатуре присоединяться к нам , а не помогать имитировать борьбу в «кукольном королевстве» старой оппозиции.

Мы заявляем, что являемся верными союзниками простых активистов - «хребта оппозиции», но не имитационных партийных структур и их бессменных лидеров. Мы не видим среди руководства сил политической оппозиции, закостеневшей в поражениях, выразителей национальной белорусской идеи, представителей дееспособной политической элиты страны, твердо отстаивающих национальные интересы.

Мы подтверждаем свое неучастие в деятельности коалиции «Объединенных Демократических Сил» и не признаем итоги ее Конгресса , считая, что оппозиционная коалиция по сути имитируют стратегию и тактику борьбы с режимом, что и объясняет устойчиво конъюнктурный характер ее решений. Руководство старой оппозиции , погрязшее в спорах и определениях своих конфигураций и полномочий, приводило оппозицию к проигрышу раз за разом в 1996, 2001, 2004, 2006 и 2007 годах. За все время своего существования она не приблизились к созданию позитивной повестки дня для Беларуси, постоянно предлагая обществу лишь «лозунговую» реальность.

Мы отвергаем диалог с властью , предложенный лидерами старой оппозиции на конференции в Вильнюсе, так как считаем, что протягивание руки помощи находящемуся в тяжелом и безнадежном кризисе режиму продлит его монополию на власть. Мы уверены в политической недоговороспособности белорусского президента .

Мы убеждены, что диалог с властью в современных условиях сродни сепаратным переговорам с фашистским режимом А. Гитлера в феврале – марте 1945 года. Мы считаем, что лидеры оппозиции , оказавшись за одним столом с людьми, не без оснований подозреваемыми в физической ликвидации своих оппонентов, предадут те тысячи сторонников, которые пострадали от действий властей в эти годы, а также память безвременно ушедших от нас политиков, журналистов, бизнесменов.

Мы против фактической легитимации оппозицией фальсифицированных итогов президентских выборов 2006 года, а также признания де-факто права Лукашенко на третий и последующие президентские сроки.

Мы решительно протестуем против разжигания надежд на номенклатурный переворот , так как считаем, что сегодня - это иллюзия, систематически подогреваемая властями с целью заменить реальную политическую работу бесконечной конспирологией. Номенклатурный переворот – очевидное зло для Беларуси, ибо его последствия очевидны: криминальный дележ народной собственности, политическая нестабильность в стране, что вовлечет нашу страну в длительный период безвластия и анархии.

Мы считаем, что решение проблемы демократизации Беларуси возможно только в результате появления нового ответственного поколения молодых лидеров Беларуси, не причастных к «стратегии вечных поражений и борьбы ради борьбы», способных и готовых побеждать . Это поколение сможет консолидировать позиции Запада (ЕС и США) и России по белорусскому вопросу. Без этого, не имея мощной общественной силы внутри страны, Беларусь будет рассматриваться основными геополитическими игроками (ЕС, Россией и США) лишь как очередной плацдарм для продвижения своих интересов.

Мы призываем все здоровые силы белорусского общества , вне зависимости от возраста, пола, конфессиональных и национальных различий, разделить с нами ответственность за будущее нашего народа и страны . Мы призываем сторонников наших принципов принять активное участие в создании эффективной стратегии и тактики пресечения незаконного правления А. Лукашенко и восстановления в Беларуси конституционного строя, законности и демократического порядка.

Наша стратегия предполагает диалог не с властью, но с людьми, выработку общего видения в отношении будущего нашей страны , основанного в первую очередь на белорусских интересах. Объединив наши силы, мы откроем дорогу молодым людям, не ангажированным в оппозиционной среде, к реальному участию в судьбе своей страны и народа. Вместе мы создадим эффективную тактику совместных действий. В час V мы будем способны оказать эффективное, распределенное во времени и пространстве воздействие на авторитарную систему власти в Беларуси для ее нейтрализации. Чтобы, начав разрушатся, она не смогла похоронить под своими обломками Беларусь, чтобы распад не стал истощением сил народа, чтобы Беларусь, стряхнув с себя паразитов, смогла воспрянуть и экономически и политически. Мы возродим Беларусь и сделаем ее свободной, обеспечим наказание виновных в преступлениях за период 1994-2007 гг. и эффективную трансформацию власти в открытую и ответственную перед своими гражданами систему.

Пришло время побеждать!

09.05.2007 г. Минск

Беларускi Моладзевы Рух Амэрыкi - Бунт – Инициатива - Паветра – Погляд - Третий Путь

Выразить свое отношение к Манифесту / проголосовать "за" или "против" можно тут

* Манифест является итогом широкой дискуссии в среде политического и гражданского актива, возникнувшей на основании тщательного анализа политической ситуации на белорусском политическом поле, сложившемся после Вильнюсской конференции белоруской оппозиции (апрель 2007 г .).

В ближайшее время над центром Гродно может быть совершён крупнейший акт вандализма в новейшей истори

Sun, 06 May 2007 11:08:05 GMT

В ближайшее время над центром Гродно может быть совершён крупнейший акт вандализма в новейшей истории Европы.

05/06/2007 - 03:14 / Степан Свидерский

Город Гродно – единственный из областных центров, сохранивший после Великой Отечественной войны историческую застройку, сформировавшуюся в конце XIX века. По площади, так называемого «старого города» Гродно не уступает Вильно и Кракову, и, со временем, вполне мог бы стать туристическим центром Беларуси. Но гродненское чиновничество не интересует такая перспектива.

С конца 2005 года были начаты масштабные строительные работы с целью благоустройства города. Планы работ не обсуждались с историками и представителями общественности, поэтому в результате их проведения, к сегодняшнему дню, был уничтожен ряд старинных домов. В их число попал и дом по улице Горького 29 – 1936 года постройки, уникальный представитель архитектурного стиля конструктивизм. Также при проведении земляных работ в центре были повреждены культурные слои, содержащие археологические объекты с Х по ХVIII века.

Действия чиновников вызвали возмущение в среде историков и активных граждан, которые обратились с жалобами в администрацию Президента, прокуратуру и комитет госконтроля. Результатом жалоб стало проведение 19 апреля 2007 года научно-методического совета по вопросам сохранения и использования культурного наследия. Планировалось, что на его заседании будут присутствовать представители общественности, но историков, пришедших в гродненский горисполком (где проходило заседание) насильственно удалили из зала заседания.

В результате совет одобрил планы группировки состоящее из: Владимира Савченко (председатель Гродненского облисполкома, безаппелятивно лоббирует реконструкцию Старого моста и разрушение исторического центра Гродно), Александра Тараненко (архитектор "ГродноГражданПроекта", предложил снести огромную часть старого Гродно между улицами Горького – Островского – Дзержинского - 17 сентября - Мицкевича; разрабатывал проект реконструкции Старого моста), Владимира Анисимова (главный архитектор ГродноГражданПроекта, предложил снести здания по Урицкого 21/23, в особенности отмечал, что на освобожденную землю уже есть покупатели из России; предложил также снести здания по Урицкого 5, 12, 15, Городничанской 23 и ряд других), Александра Антоненко (мэр Гродно), Ольги Моцко (главный специалист одела культуры горисполкома, курирует охрану памятников), Ришарда Кацинеля (гл. инженер "ГродноГражданПроекта"), Александра Захарчука (архитектор). Согласно их предложениям в ближайшем году должно быть разрушено около 30% от общей площади застройки центра Гродно. По разным сведениям (официального списка зданий под снос нет) будет уничтожено от 40 до 70 зданий. В первую очередь будут снесены: дома по улице Урицкого 5, 12, 15, 23 (ХIХ век), дом по улице Социалистическая 44 (начало ХХ века, уникальный представитель стиля модерн) , квартал застройки начала ХХ века между улицами Горького-Мицкевича-Держинского-Островского.

Если описанный выше план будет приведён в жизнь, то это станет крупнейшим примером вандализма в послевоенной Европе и станет в один ряд с уничтожением статуй Будды Талибами.

Причины такого неудержимого желания повторить подвиг Герострата лежат не в желании прославиться «великими градостроителями» и, даже, не в малообразованности чиновничества «от сохи». Реальные причины в том, что земля в центре Гродно понравилась ряду гродненских, минских и российских предпринимателей, которые желают возвести на месте старинной застройки элитное жильё и офисные здания. Этих людей не интересует, что инвестиционная привлекательность Гродно после этого значительно упадет.

Гроднеские общественные активисты пытаются пытаются спасти центр города, но им нужна помощь.

http://www.3dway.org/node/6707

Пора взрослеть

Wed, 02 May 2007 18:36:03 GMT

Пора взрослеть

05/01/2007 - 23:45

Сейчас вечер. Солнце садится за лес на окраине города. Я сижу на крыше с ноутбуком, прислонившись к стене с граффити... Это хороший город. Добрый. Спокойный... Но… Не родной... Так же как и надпись на стене... Она не на моем языке. Это хорошая страна. Но это не моя родина. В наушниках о том, что мы непераможные рассказывает мне Кроу. Я с ним согласен. Мы - непобедимы. Но становится грустно, когда ночью снится родной Минск, когда видишь, куда мы катимся.

Мы, молодые, только сейчас осознали (чувствовали мы это давно), что мы не более чем пушечное мясо в руках "лидеров оппозиции". Мы хотим справедливости, мы хотим возможностей в своей родной стране, нам не нравится, что нас грабят 24 часа в сутки и считают быдлом. Мы пошли за этими "лидерами" в надежде, что они дадут нам нормальную страну. Что мы получили взамен? Лично я вынужден уехать. В Минске меня ждет удобная камера. Кто-то потерял работу, кто-то учебу. Кто-то сидит. Кто-то прячется. Нас попользовали. И пытаются пользовать дальше.

Я не хочу больше этого терпеть. Эти "лидеры" - паразиты. Они паразитируют на деньгах из-за границы, на нас, на нашем народе. Главное - они паразитируют на желании людей получить свободу. Когда я смотрю на них, мне становится противно. Слово "оппозиция" стала ругательством. Ребята, когда в следующий раз будете сидеть в ментовке за расклейку или участие в митинге - подумайте о этом. Подумайте о том, что в эту минуту эти лидеры спят со своими женами в кроватках или считают бабки на покупку новой машины, которые получили за счет использования вас. Им не нужна победа, им не нужна свобода. Вы это прекрасно видели, наблюдая 2-х минутные митинги на Бангалор состоящие из слов "Свободы!" и "Расходимся!". Если, не дай бог, они придут к власти - они ничего не будут менять. Они заместят собой тех воров, которые сидят в правительстве сейчас.

Я больше не буду смотреть на них, я не буду делать то, что говорят они. Я буду действовать сам. Я хочу вернутся в свою страну и хочу, чтобы это была счастливая страна. Я добьюсь этого. Добьюсь сам. Надеюсь, что вы присоединитесь ко мне. Объединившись мы в состоянии создать свой план и добиться результата. Ведь если не мы - то кто?

А их... Их интересует только процесс... Я не хочу больше терпеть их предательства.

Я понимаю, что это будет войной на два фронта. Но иначе нельзя. нам надо объединяться в общую сеть. Координировать действия между собой. Помогать друг другу, несмотря на различия между собой. Не надо собираться в одну организацию. Надо делать то, что считаем нужным МЫ и помогать братьям, что стоят рядом.

Нам надо проторить новый путь. Ибо тот путь, что предлагают нам оппы - это имитация. Это путь в никуда. Пора взрослеть.

Андрей Обозов

попытка хакерской атаки сайта А. Козулина

Thu, 19 Apr 2007 18:13:02 GMT

18 апреля в 17.30 была попытка хакерской атаки сайта А. Козулина.

Взломщики сайта попытались заменить содержимое сайта страницей с данным текстом:

«Мы стираем данный сайт.
Мы стираем данный сайт, по причине того, что Александр Козулин оказался проектом КГБ РБ. Техническая группа «Третьего пути»».

Очевидно, что злоумышленники намеревались спровоцировать разгорание конфликта между командой А. Козулина и технической группой Третьего Пути, обвинив последних в намеренном стирании сайта. Это было удобно сделать, т.к. тень подозрения автоматически ложилась бы на Третий Путь, который в настоящее время занимается технической поддержкой сайта в рамках помощи политзаключённому А. Козулину.

Провокация могла послужить заострению конфликт возникшего из-за противодействия Технической службы Третьего Пути попыткам распространения в Байнете пресс-службой сайта www.kozylin.com провокационной, анонимной и дискредитирующей информации о деятелях оппозиции.

Напомним, что в понедельник 16 апреля была произведена атака на сайты Третьего Пути в результате чего сайты, включая сайт «За свободу политзаключённых в Беларуси» za.nashih.info, были уничтожены. В настоящее время ведётся работа по дополнительной защите сайтов. Они будут включены в ближайшее время.

Мы заявляем, что Третий Путь не намеревается стирать сайт А.Козулина. Мы хотим, чтобы сайтом руководили люди, которые готовы стоять за честь экс-кандидата в президенты, ныне политзаключённого Александра Козулина. Мы готовы к компромиссам, шагам на встречу, но только тем, что не противоречат нашим убеждениям.
Мы приостанавливаем работу сайта на несколько дней и будем усиливать его защиту.

Техническай группа,
«Третий Путь»
http://kozylin.com/node/4842

Белжаба хутка вернецца!

Mon, 16 Apr 2007 20:24:05 GMT

Сайты Трэцяга Шляху і партнэраў вынішчаны хакерскай атакай

Mon, 16 Apr 2007 19:20:01 GMT

Сайты Трэцяга Шляху і партнэраў вынішчаны хакерскай атакай

16 красавіка ўвечары, выявіўшы «салідарнасьць» з хваляй наездаў на «Трэці Шлях» з апазыцыйнай серады, хакеры, якія завуцца Anti oppozition forces (яны падпісаліся даслоўна так: Hack3d by AntiOppositionForce{AntiPartizan}), знайшлі пралом у абароне і сьцерлі на сервэры Трэцяга Шляху наступныя сайты супольнасьці: www.3dway.org, http://www.belzhaba.com, http://www.multclub.org і інш., сайт кампаніі “За свабоду палітвязьняў» http://za.nashih.info, а таксама сайты нашых партнэраў: Офіса «За дэмакратычную Беларусь»: http://www.democraticbelarus.eu, Беларусы.ЕУ: http://www.belarusy.eu, Андрэя Суздальцава: http://www.politoboz.com, няскончаную электронную бібліятэку ЗБС «Бацькаўшчына» і шэраг іншых праектаў.

Мабыць, выйшаўшы на працу ў панядзелак, нашы «калегі» у органах дзяржбясьпекі заклапаціліся лёсам спадара Волчэка і чысьцінёй мундзіра палкоўніка Падабеда і вырашылі іх маральна падтрымаць.

Мы не будзем аднаўляць сайты адразу ў поўным аб'ёме, а павольна прааналізуем іх абарону і будзем уключаць іх па чарзе, упэўніўшыся ў тым, што яны абароненыя.

Тэхнічная служба «Трэцяга Шляху»

Jakaŭ Hutman: Today's Regime in Belarus Pursues a Policy of State Antisemitism

Mon, 16 Apr 2007 14:19:11 GMT

Jakaŭ Hutman: Today's Regime in Belarus Pursues a Policy of State Antisemitism

2007-03-14 00:15

for Third Way by Michael Timokhov

Third Way (3W): Why did the Jewish people leave Palestine and settle all over the world?

Jakaŭ Hutman (JH): The Jews were banned from their land after an uprising in 69 AD that was brutally stifled by Rome. Since that time and practically till 1948, when the state of Israel was created, they lived in many different places of the world. Some part of the Jewish nation still lived in Israel, but most of them were a diaspora spread worldwide.

3W: When did the first Jewish settlers come to Belarus? What was their occupation, how did they integrate into Belarus?

JH: Until 1917 the assimilation did a small progress and the Jews stayed a relatively closed group of population of the Russian Empire. There were only few cases of Jewish people leaving the community by adopting Christianity.

The official historiography says that Jews came to Belarus around 600 years ago. But still there is evidence of a much earlier Jewish presence in the Belarusian lands. According to a 850 years old legend, the town of Mazyr in central Polesia was found by a Jewish merchant named Mazyr who travelled down the river Prypiać to Kyiv. Suddenly there was a storm on the river, Mazyr's boat turned over and the merchant's 18 years old daughter drawned. The Jewish tradition says that the funeral must take place immediately after the death, and the merchant settled at his daughter's grave.

As to the number of the Jewish population of Belarus, so in 1919-1920 Jews made up 70-80% of the population of cities like Pinsk, Minsk and Babrujsk. In 1896 48-50% of the population of Minsk was Jewish. Right before the World War 2 Jews made up 10% of the population of Belarus. A fact that is not widely remembered now is that the Soviet motto "Workers of All Countries, Unite!" was written on the emblem of the Belarusian Soviet Socialist Republic in Belarusian, Russian, Polish - and Yiddish. There were rural administrative units where all documents were kept and trials were held in Yiddish. Besides that there were numerous Jewish doctors. As Jews were the best educated part of the population, many of them started working for the Bolshevik administration, for the NKVD and Cheka

3W: What are the roots of antisemitism? What was antisemitism like in Belarus in the course of history?

JH: The roots of antisemitism are still unknown. In one countries people hate us for richiness, in the other - for supporting the Bolsheviks et cetera. A known fact is that the second mass killer of Jews after Hitler was Bohdan Khmelnytskyi, the Ukrainian ruler of the 17th century. His troops killed about 300 thousands Jews, that made up an even larger percentage than Hitler's genocide.

As to antisemitism in Belarus, we can say that its level was relatively lower than in other countries. Before the October Revolution there were many Jews and even non-Jewish speakers of Yiddish. But still, pogroms happened in Belarus from time to time as well. For example, there was a major pogrom in the city of Homiel in the beginning of the 20th century.

But because of a higher level of tolerance of the Belarusians towards Jews much more of the people could survive in the ghettos organised here by the Nazis during the World War II. It were, p.e., the Lithuanian national military units who committed mass killings of Jews in Nazi-occupied Belarus - but no Belarusian Polizei was killing Jews in Lithuania or guarding the Warsaw Ghetto. Of course there were individual cases of antisemitic murder, but it was of a much smaller scale than in Lithuania.

There was an interesting case in the times of the Litvin-Polish Commonwealth, when two brothers were ministers of finance: one in Poland and the other in Great Lithuania. The first one adopted Christianity and became a noble status. The other stayed Jewish, and was therefore expelled from the country. After that the economy collapsed and he was invited to come back.

3W: Who are the most famous Jewish people born in Belarus?

JH: We, Jewish people who live or lived in Belarus, are called "Litvak". We are the only people to have a reminder of the Grand Duchy of Lithuania in our name. Historically there were Jewish religious centres in different times in different countries of the world. First, after destruction of the First Temple , the centre was in Mesopotamia; in the beginning of the Middle Age the centre was Mauretanian-controlled Spain. In the 18-19 centuries and until the World War II the territories of modern Belarus and the Republic of Lithuania were a centre of Jewish education and religion. The famous Mir Yeshiva was a destination for students from countries as far as Argentina. The Chabad-Lubavich religious movement was created in the Belarusian town of Lubavičy (now part of Russia).

Among famous Belarusian Jewish personalities we can mention the Vilna Gaon (Gaon means "Genius"). Being 13 years old he knew the whole Talmud by Heart. The man had no formal titles but was a religious leader of the whole european Jewry.

Eliezer Ben-Yehuda, the creator of modern Hebrew language, was born in the village Łužki, Viciebsk gubernya. When the question of a language for the furure state of Israel arose, the man said that this language should be Hebrew. Before that Hebrew was used only for praying, but was never spoken in every day life. New words should be invented for all objects and ideas that appeared in the last 1000 years. It was the first case of a revival of a dead language.

Of course, we must mention the great painter Marc Chagall and his teacher Yehuda Pen.

David Sarnoff, the man who is called the Father of American TV, was born in Belarus. Kirk and Michael Douglas are of Belarusian-Jewish descent too.

Israel's former defence minister Binyamin Ben-Eliezer has roots from Belarus. The first president of Israel was born in Motal, near Pinsk. Golda Meir was born in Kyiv but grew up in Pinsk. Shimon Peres was born close to Vałožyn, Yitzhak Shamir - in Ružany, Menahem Begin - in Brest. The founder of the Mossad has roots from Viciebsk. And in the USA if you see a Jewish person taking a serious post, you can be 80-90% sure he has at least a grandmother from Belarus. There was some special atmosphere in this land, that made such people grow up. Not the least role played the friedliness of Belarusians towards Jews.

3W: What are the most important Jewish places of Belarus?

JH: For religious Jews the most important are places where great rabbis worked and lived. Vałožyn, Raduń, Lubań, Kleck, Navahrudak, Baranavičy were places of famous yeshivas. In Raduń a man is buried who discovered what the Soviet regime really was about and said that one may leave the country even on Saturdays. In Vałožyn the leaders of the Volozhin Yeshiva are buried, Lubań (Słuck rajon) was until 1936 the working place of Moshe Feinstein. When he died in New York in 1986, 150 thousand people took place in his mourning ceremony, and when he was buried in Israel, 250 thousand people were following his coffin. In his generation he was the personality number one.

In a religious Jewish family every child knows about Raduń, Lubań and about these people - but people rarely know where these places really are. For less religious people, not only Jewish, a memorial place is, of course, Viciebsk, thanks to Chagall and the local artists school.

3W: What is the modern situation with Jewish memorials in Belarus?

The current regime's policy is directed towards their destruction. During the last five years two synagogues were destroyed in Minsk, in Mazyr two Jewish cementaries were destroyed and buildings were erected on their places. You can still find bones laying around in a trench near one of them. The land must have been given to somebody who had enough conscience not to build on a graveyard, but still there is only a trench left that is being turned into a dump.

The current regime pursues a policy of state antisemitism. Propaganda about the "criminal nation of Jews" is carried on by powers loyal to Lukashenka.

3W: The Holocaust is a tragic page of the Jewish history. Everybody knows about the KZ Auschwitz and the genocide in Europe, but there is still few known about the things that happened on the territory of the USSR, in particularily Belarus. What happened here?

JH: In fact more than 800 thousands Belarusian Jews and 55 thousands Jews from Western Europe were killed here. It means that of the 6 Million Jews killed in the Holocaust, 800 thousands (13%) were Belarusian Jews. Why does nobody speak about that?

Here a fact I never told publically before: in Mazyr a 3-volumes-book on the city's history was published, where the self-immolation of Mazyr Jews during the Nazi occupation was simply not mentioned. And this fact is a typical example of the state's attitude to Jews. I don't want to criticise the Soviet regime that is now over - I'm speaking of the things going on in Mazyr since 1994, when Lukashenka was elected president. In May of 1944 4032 bodies were exhumed from five common graves. Today only one of the graves is found, and a monument to people who are buried there, stands appr. 50 meters away from its actual place. It does not say that Jews are buried there, but it only says about "Soviet citizens".

As to Minsk, the Jewish cementary at Kalektarnaja str. (before the Revolution the street used to be called Habrejskaja - "Jewish street") was part of the Ghetto, 20 thousands of people who died in the Ghetto are buried there. Recently the officials denied to add the cementary to the list of national historical and cultural places, although per legislation it should be because of being a mass grave. Per legislation nothing may be done on that place except for sowing grass. But I suspect that they did not include the grave to the list specifically to start some construction there. Besides that, in Mazyr a part of a Russian Orthodox cementary (I'm not even speaking about antisemitism, but simply about barbarism here) was made a place for vegetable plantations, on an other part of it there are already two cottages built up. People who don't respect their own graves are nothing but barbarians.

3W: Do descendants of Jewish emigrants from Belarus remember about their forefathers' homeland?

JH: There is a joke about this: two Russian nouveau riches are laying on the beach, and one asks the other: "Are you missing the Motherland?" And the other man's answer was: "I'm not Jewish to miss Russia". And this joke says the truth in its way. Many people come specially to spend some days here in Belarus,to visit their ancestors' graves. I used to have 17 cousins in Mazyr, but now there is only one nephew left over. I never meet any familiar people on the streets, but when I come to the local cementary I see monuments to my relatives. And I know that every year on the first Saturday of May about 500 former inhabitants of Mazyr meet in Ashdod. In New York there are about 40 of us attending such annual meeting. When we come together, we speak about the town we used to live in, about the modern state of the old graveyards there and so on.

3W: What are the trends in the relations between Belarus and the Belarusian Jewish diaspora, between Belarus and the state of Israel? What should be done to improve them?

JH: The relations have no positive future until there is the Lukashenka regime in Belarus. Besides that the Jewish leaders in Israel and the USA have a huge lack of attention regarding Belarus. They ignore the things going on there.

We do not demand much from the Belarusian authorities. You don't touch Christian cementaries during the last 15 years - so leave our cementaries in peace as well. You have returned many churches back to the Catholic and Orthodox communities - so give the former synagogues back to the Judaic community too. Only when we will be treated equally, there will be no problems for us to help Belarus to take its "honourable place among the other nations", as Janka Kupała used to say.

Europe and the USA, who used to take such measures, must do it again: Belarusian officials respobsible for the state antisemitism must be at least prohibited to enter the Western countries. We know the people who published the book "War According to the Law of Meanness" (a scandalous antisemitic book published by people close to the Belarusian branch of the Russian Orthodox Church). We know the names of all judges who characerised the book as a "collection of scientific articles". We know the names of all the responsible persons who signed the order to destroy the memorial to the Jewish self-immolation in Mazyr, who coordinated the demolition of synagogues in Minsk. I hope to see the day in the future when they will face the trial for their breaking the laws of Belarus - not for destroying a synagogue, but for destroying an object of Belarusian cultural heritage. I really hope Lord will give me the chance to see that day.

3W: What are the relations between Jewish organisations in Belarus and the Belarusian authorities? How do they react to the state antisemitism?

JH: There have always been different tendencies in the behaviour of the Jewish leaders. There were people who put their nation's interests above their own interests - but there has always been the opposite too. This are the sad facts. In Belarus there is an active antisemitic propaganda, synagogues are being destroyed - but there is no real protest from the Jewish community against it, except for a few appeals to the Dear Tsar.

Finally, I do not want to accuse the Belarusian authorities and to the leaders of the Belarusian Jewish commutnity as much as I want to accuse the leaders of Israel, who ignore what is going on on the Jewish street in Minsk, the US Department of State who did not even bother to include the destruction of synagogues and Jewish cementaries in their human rights reports. I have many questions to the leaders of the Jewish organisations in the US who get an annual salary of USD 300,000 or USD 500,000 to protect the interests of Jews worldwide and to fight antisemitism. I have questions to the people who finance them. In a way similar to how they betrayed interests of the European Jewry before the World War II, they betray interests of living and dead Jewish people now.

http://belarus.3dway.org/node/5075

«Вон на Х… с пляжа!»: Плошча в голосах ОМОНА и КГБ

Fri, 13 Apr 2007 21:39:09 GMT

«Вон на Х… с пляжа!»: Плошча в голосах ОМОНА и КГБ

2007-04-14 00:05 / Павел Морозов/Третий Путь

Мы хотели бы обнародовать записи эфира белорусского ОМОН-а и КГБ за период 22 – 25 марта 2006 года. Этот период многие из нас пережили лично, участвуя в событиях в Минске, многие знают по многочисленным фото и видео репортажам, заметкам очевидцев. Но во всем этом многообразии информации не хватало, на наш взгляд, одного важного блока – картины того, как это было со стороны властей. И добрые люди дали нам такую возможность. Сейчас мы получили данные по среднему звену силовых структур, но остаются те кто отдавал приказы… Мы убеждены, что со временем добрые люди предоставят нам возможность послушать записи и их переговоров.

Материал предоставляется в форме «как есть», хотя некоторые фрагменты данных записей повергли нас в откровенный шок. Так, например передача информации о том что на митинге 25-го марта раздавали по 20 тысяч рублей за поход на Октябрьскую площадь. Этого естественно быть не могло, поэтому напрашивается вывод о дезинформации со стороны представителей силовых структур своего начальства. Ряд откровенно жестких приказов о избиении активистов Плошчы, лидера оппозиции Козулина. И это на том фоне что полковник Подобед постоянно призывал своих подчиненных проявлять вежливость и тактичность! Такая вот двойная мораль получается.

Особо обращаем внимание на файл 25 марта часть 4, где приведены приказы на силовой захват Александра Козулина. Также интересен эфир 23-го марта, работа ОМОНа на Октябрьской площади.

http://3dway.org/node/6539

Да слова "народ"

Tue, 10 Apr 2007 22:33:51 GMT

Да слова "народ"

2007-04-11 01:22 / Леў Рубінштэйн

У адным зь нядаўніх сацыялягічных дасьледаваньняў, праведзеных у Нямеччыне, было і такое пытаньне: "Якія словы нямецкай мовы выклікаюць у вас рэзка нэгатыўныя эмоцыі?" У першай дзясятцы апынулася слова das Volk - "народ". Немцаў зразумець можна, у іх спэцыфічная, скажам так, гісторыя. І так ужо атрымалася, што слова гэта асацыюецца ў першую чаргу зразумела з чым. Зараз жывуць сабе неяк без "народа", і быццам бы нічога так сабе жывуць. Ну, а ў нас-ты гісторыя зусім не спэцыфічная. Гэта значыць яна, зразумела, спэцыфічная, але выключна ў найвышэйшым сэнсе гэтага слова. Завецца наша гісторыя, каб вы ведалі, "асаблівы шлях".

Колькі памятаю сябе, столькі чую словы "народ жадае, народ не жадае, народу зразумела, народу незразумела, народ ухваляе, народ не ўхваляе, народу трэба такое мастацтва, народу такое мастацтва ня трэба". І наогул - "народ і партыя адзіныя". Слова гэта было звыклым, і мала хто задумваўся над ягоным значэньнем. Ну, народ і народ. Куды ж без яго?

Слова "народ" - слова вельмі зручнае для ўсялякіх прапагандысцкіх патрэбаў. Слова гучнае, слова ёмістае, слова міталягічна насычанае. Яно мае толькі адзін недахоп - ніхто ня можа толкам растлумачыць, што гэтае слова значыць. Зрэшты, чаму недахоп? Хутчэй - перавага, калі ўлічыць, што прапагандысцкаму дыскурсу надта шкодзяць словы, сэмантычна забясьпечаныя.

Для савецкага чалавека гэтае слова пры ўсёй хісткасці яго значэньняў зьяўлялася "аб'ектыўнай рэальнасцю, дадзенай нам у нашых адчуваньнях". Асабліва вострымі бывалі нашыя адчуваньні тады, калі слова "народ" ужывалася ў складзе брутальнага словазлучэньня "вораг народа". Але адчуваньні гэтыя заўважна прытупіліся ў позьнесавецкія гады, калі плякаты "Няхай жыве вялікі савецкі народ - будаўнік камунізму" вешаліся дзе заўгодна, а часьцей за ўсё там, дзе занядбанасьць сьценаў уздоўж урадавых трасаў магла абразіць далікатны позірк таго ці іншага з "слугаў народа". А што, не тынкаваць жа. Народ усё сабою закрые.

Не, я ня стану сьцьвярджаць, што слова гэтае зусім ня мае значэньняў. Як можна гаварыць такое пра словы, уключаныя ў тлумачальныя слоўнікі? Ніяк нельга. Мне, скажам, прыкладна зразумела, што меў на ўвазе Андрэй Платонаў, які напісаў "без мяне народ няпоўны".

Гэта зразумела. Але што пад словам "народ" разумеюць тыя, хто ўжываюць гэтае слова ў якасьці рытарычнага джокера? Тыя, хто бяз гэтага слова ня могуць прагаварыць ніводнае хвіліны. Тыя, хто заўсёды сапраўды ведае, чаго народ жадае, а чаго не. Ужо відавочна ня тое, што Андрэй Платонаў. А што тады?

Увесь час атрымоўваецца так, што "Народ" у іх - гэта нейкае недасягнае чалавеку міталягічнае стварэньне, якое прагна патрабуе прынясеньня багатых ахвяраў, у тым ліку і чалавечых.

Толькі зразумеўшы гэта, і можна зразумець, што мае на ўвазе чалавек, які кажа, напрыклад, такое: "Вось вы тут усё крытыкуеце, усім вы незадаволеныя, усё вам не падабаецца, а народ, паміж іншым, цалкам усім задаволены". Што на гэта адказаць? Што "вы яшчэ ня ўвесь народ"? Што я, маўляў, таксама народ? Або, больш за тое, што "не, народу таксама далёка ня ўсё падабаецца"? Ні ў якім разе., гэта жаласнае шчабячэньне апраўданьня. Дакладны адказ просты: народ, можа, і задаволены, а я вось - не. Вось і ўсё.

Людзі дзеляцца на дзьве няроўныя часткі - на тых, хто мае імя, прозьвішча, узрост, пол і прафэсію, і тых, хто ня ўсьведамляе сябе па-за калектыўным целам. Гэтых, апошніх, зразумела, больш. Але апошняе слова заўсёды за першымі. Добраахвотная адмова ад пэрсанальных прыкметаў - гэта сур'ёзная экзыстэнцыйная праблема. Я ведаў даму, нагэтулькі падушаную веліччу свайго мужа-пісьменьніка, што яна, калі знаёмілася з кім-небудзь, усякі раз, не называючы свайго імя, прадстаўлялася як "жонка пісьменьніка N". Аднойчы нейкі ня вельмі ветлівы жартаўнік пацікавіўся: "Ну, гэта зразумела, а што вы робіце ўдзень?"

Сапраўды, цікава, што "робяць удзень" усё тыя, хто ніколі нічога ня кажа ад уласнага імя. Толькі ад імя краіны, толькі ад імя пакаленьня, толькі ад імя народа. Падобна, што нічога яны ўдзень не робяць.

З тымі, хто нібы ведае пра тое, што "народ жадае", а чаго "народ не жадае", гаварыць няма пра што. Ня ведаю хто як, але я аддаю перавагу размаўляць і спрачацца не з "народамі", а зь людзьмі. Так, згодзен, у нашай краіне шмат, можа быць, занадта шмат людзей, для якіх такія паняцьці, як "свабода" ці "асабістая годнасьць" ёсьць пустымі гукамі альбо, нават, шкодным імпартам. Ну і што з таго? Гісторыю ўсё роўна робяць не яны. Гісторыю ня могуць рабіць тыя, хто адмаўляе саму гісторыю. Гісторыю рухае дзейная творчая меншасьць. Гэта мэдычны, як той казаў, факт. І ніякія "народы" нічога тут не вырашаюць. Вырашае ўсё толькі ўнутраны выбар кожнага з нас.

Ня будзем, сябры, ужываць бессэнсоўных словаў. Ня трэба думаць катэгорыямі, якія нічога не азначаюць. Хай імі карыстаюцца жрацы ідэалягічнага фронту - яны інакш ня ўмеюць. Людзей для іх няма, для іх ёсьць толькі ананімны "народ", які раз у чатыры гады пераназываецца ў "электарат".

А мы - людзі. І давайце жыць сваім жыцьцём, не губляючы здольнасьці адрозьніваць верх ад нізу, правае ад левага і дабро ад зла. І ня трэба суадносіць свае ўласныя лёсы зь іхнымі вэртыкалямі і іншымі сабакінымі вясельлямі. У іх там свае справы, а ў нас тут свае. Пакуль ёсьць хоць мінімальная магчымасьць, трэба думаць што жадаеш, гаварыць як жадаеш і паступаць адпаведна з сваімі жыцьцёвымі прынцыпамі і ўяўленьнямі аб тым, што правільна, а што не. А калі такой магчымасьці ня дадзена, то за яе трэба змагацца ўсімі даступнымі нам сродкамі. А Народу хай пакланяюцца тыя, хто схільны да стварэньня куміраў.

http://bielarus.3dway.org/node/4754

Эканамічная Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь

Thu, 05 Apr 2007 21:30:44 GMT

Эканамічная Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь: цяпер поўны беларускі пераклад на "Трэцім Шляху":

Прадмова Я. Раманчука

Частка І: Прэамбула, Правы ўласнасьці, Узаемаадносіны паміж грамадзянамі і камэрцыйнымі арганізацыямі

Частка ІІ: Агульныя палажэньні; Манэтарная палітыка; Фіскальная палітыка, Сацыяльная палітыка

Частка ІІІ: Функцыі і паўнамоцтвы дзяржавы у эканоміцы, Функцыянаваньне інфраструктурных і сеткавых кампаній, Рынак зямлі, Прыватызацыя, Парадак унясеньня зьменаў у эканамічную канстытуцыю, Заключныя і пераходныя палажэньні.

Пора перемен

Mon, 02 Apr 2007 21:03:53 GMT

Пора перемен

2007-04-02 07:50 / Поколение Возрождения

Спорить с поклонником Лукашенко легко и приятно. Ты говоришь про свободный мир. Про ответственность, которая облагораживает людей. Государство, которое боится тебя, а ты его—нет. Можно кричать в полный голос, не важно, говоришь ты правду или лжешь. Больше не будет границ между странами, и хлеб будет лежать на столе две недели, не черствея.

Но есть один проклятый вопрос.

Политики, которые должны привести нас к свободе, существуют на деньги иностранных государств. И агитационная продукция печатается на эти же деньги. Съезды, конгрессы, политические семинары, встречи с избирателями, агитационные концерты—все это финансируется из-за рубежа.

Перед нами прелестный образец двойных стандартов. В США ни одна политическая партия или кампания не может финансироваться из иностранных источников. И в Испании. И во Франции. Нынешний британский премьер Тони Блэр выступает за введение подобного запрета в Великобритании.

Эстонская полиция безопасности проверяет источники финансирования Конституционной партии. Ходят слухи, что деньги она получает из Кремля. Если так, то это очень плохо. Плохо, когда одно суверенное государство столь грубо вмешивается во внутренние дела другого.

И когда сторонник первого президента РБ говорит об этом, мне нечего сказать в ответ. Он прав. И это грустно.
Не менее грустно было бы смотреть на белорусскую фирму, которая посмела бы финансировать оппозицию. Ее сотрут в порошок. И это будет незаконно. Но это не повод нарушать закон самим.

Бьюсь об заклад, что белорусская оппозиция выступает за правовое государство. По крайней мере, она это декларирует. И поэтому она обязана соблюдать ныне действующие законы, даже если они кажутся несправедливыми. И поэтому она должна полностью отказаться от иностранной помощи, будь они с запада, или с востока.

Да, кадровая оппозиция останется без денег. Из нее уйдут многие, почти все. Тем, кто сейчас громче всех кричит о патриотизме и самопожертвовании, придется найти себе другую работу. В Польше, Прибалтике и Украине будет труднее услышать белорусскую речь. Армия профессиональных жертв кровавого режима окажется на бирже труда. И это будет новым началом.

Да, нам придется печатать листовки на своих принтерах. Да, мы будем ездить на организационные собрания за свои деньги. Ездить в Смоленск или Чернигов, а не в Варшаву или Вильнюс. Да, с нами не будет туристов, юнцов, меняющих лозунги из глотки на возможность побухать в капстранах. Да, с нами не останется тех, кого можно перекрасить в красно-зеленый и обратно двумя легкими мазками кисти. Да, нам придется променять походы в рестораны и кино на возможность купить бумагу, баллоны с краской или палатки. Но у нас появится чувство собственного достоинства. Мы будем жертвовать личное время и деньги. Но для внутреннего оправдания этих каждодневных затрат мы наконец-то обретем четкое видение того, чего мы хотим.

И мы сможем сказать любому:

1. Мы правы, и поэтому мы делаем то, что мы делаем.
2. Вы можете присоединиться к нам. Вам будет тяжело, но вы подниметесь над собой.

И на этот раз нам поверят.

Министр внутренних дел Наумов поедет в США. Это человек, который подозревается в очень серьезных преступлениях. Ему запрещен въезд во все страны Евросоюза. И если Америка пойдет на диалог с ним, то она совершит предательство по отношению к Беларуси. Но даже этот гипотетический диалог с режимом Лукашенко принесет меньше вреда нашей стране, чем те миллионы, что выделяются Штатами на оппозицию. Здесь—сила Лукашенко. Здесь—вечный источник вдохновения для зимовских и азарят.

Нам нужно признать одну вещь. Беларусь—это подобие государства всеобщего благоденствия. Жалкое, кривое подобие, где не рабочий равен профессору, а профессор—рабочему. Но тем не менее, большинству это нравится.

Свобода, демократия, любовь к Родине. Оппозиция проповедует абстрактные ценности. И у них есть огромный недостаток. Их нельзя съесть, выпить или положить в карман. Но выиграть у Лукашенко, говоря о колбасе или дешевой водке, тоже невозможно. Это его поле. Здесь он слишком силен. И поэтому у него огромный гандикап.

Но стратегическое преимущество может оказаться у нас. Для этого нам нужно лишь пожертвовать частичку себя. Нам нужны лидеры, отдающие будущему Беларуси все, что у них есть и ничего не требующие взамен. Мы поверим наконец в то, что мы делаем. Мы поверим, что свобода и чувство собственного достоинства действительно дороже всего на свете—сейчас в это не верит почти никто. И тогда за нами пойдут все остальные.

Потому что по ту сторону баррикад единственными объектами веры остались дешевое вино и бригада Дмитрия Павлюченко.

Поколение Возрождения

http://3dway.org/node/6391

Пра грошы (урывак з кнігі Айн Рэнд "Атлянт расправіў плечы")

Wed, 14 Mar 2007 23:00:13 GMT

Пра грошы (урывак з кнігі Айн Рэнд "Атлянт расправіў плечы")

2007-03-15 00:32 / Айн Рэнд

- Такім чынам, вы лічыце, што менавіта грошы - крыніца ўсіх бедаў і корань зла? - спытаў Францыска Д’Анконія. - А вы ніколі не задумваліся над тым, што зьяўляецца крыніцай саміх грошай? Самі па сабе грошы - толькі сродак абмену, існаваньне іх немагчыма па-за вытворчасьцю тавараў і людзей, якія ўмеюць вырабляць. Грошы надаюць вагу і форму асноўнаму прынцыпу: людзі, якія жадаюць мець справу адзін з адным, павінны мець стасункі праз абмен, даючы наўзамен адной каштоўнасьці іншую. У руках лайдакоў і жабракоў, якія сьлязьмі выкленчваюць ад вас прадукт вашай працы, ці бандытаў, якія адбіраюць яго ў вас гвалтам, грошы губляюць сэнс, перастаюць быць сродкам абмену. Грошы сталі магчымыя дзякуючы людзям, якія ўмеюць ствараць. Мабыць, гэтыя людзі, па-вашаму, крыніца ўсіх бед?

У той момант, калі вы прымаеце грошы ў якасьці аплаты за сваю працу, вы робіце гэта з умоваю, што зможаце абмяняць іх на вынікі працы іншых людзей. Каштоўнасьць грошам надаюць не жабракі і не бандыты. Цэлы акіян сьлёзаў і ўся зброя ў сьвеце ня змогуць ператварыць кавалкі паперы ў вашай кішэні ў хлеб, які неабходны вам, каб жыць. Але гэтыя кавалкі паперы, якія калісьці падмянілі паўнаважкае золата, - знак даверу, знак вашага права на частку жыцьця людзей, якія ўмеюць ствараць. Ваш партманэ - гэта сцьвярджэньне, што вакол вас у гэтым сьвеце ёсьць людзі, якія згодныя з гэтым маральным прынцыпам, таму што ён ляжыць у аснове грошай. Мабыць, гэта, па-вашаму, корань зла?

Вы ніколі не задумваліся, што зьяўляецца крыніцай дабра? Зірніце на электрастанцыю і паспрабуйце прадставіць, што яна была створаная мускуламі і кулакамі дзікуноў, якія ня ўмеюць думаць. Паспрабуйце выгадаваць пшаніцу бязь ведаў, назапашаных і перададзеных вам далёкімі папярэднікамі, якія першымі здолелі акультурыць траву! Паспрабуйце здабыць сабе пражытак, не прыкладаючы нічога, акрамя фізычных высілкаў, і вы вельмі хутка ўсьвядоміце, што толькі чалавечы розум зьяўляецца крыніцай усіх вырабленых на зямлі выгод, крыніцай усіх багацьцяў.

Але вы сцьвярджаеце, што грошы створаныя моцнымі за кошт слабых? Пра якую сілу вы гаворыце? Відавочна, што гэта ня сіла кулакоў ці зброі. Багацьце - гэта вынік уменьня чалавека думаць. У адваротным выпадку атрымоўваецца, што грошы створаныя вынаходцам рухавіка за кошт тых, хто ня ўмее вынаходзіць. Атрымоўваецца, што грошы прыдуманыя разумным за кошт дурняў? Тым, хто можа, за кошт тых, хто не можа? Тым, хто рухаецца да мэты за кошт лайдакоў? Перш, чым грошы можна будзе адняць або выпытаць, яны павінны быць створаныя працай сумленнага чалавека ў адпаведнасьці зь яго магчымасьцямі. Сумленным я заву таго, хто ўсьвядоміць, што ня мае права спажываць больш, чым вырабляе.

Тавараабмен пасярэдніцтвам грошай - вось закон гонару людзей добрай волі. У аснове грошай ляжыць аксіёма, што кожны чалавек - адзіны і поўнаўладны гаспадар свайго розуму, свайго цела і сваёй працы. Менавіта грошы пазбаўляюць сілу права ацэньваць працу альбо дыктаваць яе цану, пакідаючы месца толькі свабоднаму выбару людзей, жадаючых абменьвацца з вамі прадуктам сваёй працы. Менавіта грошы дазваляюць вам атрымаць ва ўзнагароду за сваю працу і яе вынікі тое, што яны значаць для тых, хто іх купляе, але ані на шэлег больш. Грошы не прызнаюць іншых гешэфтаў, акрамя зьдзейсьненых бакамі без прымусу і з узаемнай выгадай. Грошы патрабуюць ад вас прызнаньня факту, што людзі працуюць дзеля ўласнай выгоды, але ня дзеля ўласнай пакуты, дзеля набыцьця, але ня дзеля страты; прызнаньня факту, што людзі ня мулы, народжаныя, каб цягнуць ярмо ўласнага няшчасьця, што вы павінны прапаноўваць ім выгоды, а не свае гніючыя раны, што натуральнымі ўзаемаадносінамі сярод людзей зьяўляецца абмен таварамі, а не пакутамі. Грошы патрабуюць ад вас прадаваць не сваю слабасьць чалавечай дурасьці, але свой талент іхнаму розуму. Грошы дазваляюць набываць ня горшыя з прапанаваных вам тавараў, а лепшае з таго, што дазваляюць вашы сродкі. І там, дзе людзі могуць свабодна ўступаць у гандлёвыя ўзаемаадносіны, дзе вярхоўным судзьдзёй зьяўляецца розум, а не кулакі, выйгравае найлепшы тавар, найлепшая арганізацыя працы, перамагае чалавек з найвышэйшым разьвіцьцём і рацыянальнасьцю меркаваньня, там узровень стваральнасьці чалавека ператвараецца ва ўзровень яго адраджэньня. Гэта маральны кодэкс тых, для каго грошы зьяўляюцца сродкам і знакам жыцьця. Мабыць, гэта, па-вашаму, крыніца ўсіх бед?

Але самі па сабе грошы - толькі сродак. Яны прывядуць вас да любой мэты, але не заменяць вас у стырна. Грошы задаволяць вашы памкненьні і жаданьні, але не заменяць вам мэту і мару. Грошы - бізун для тых, хто спрабуе перакуліць з ног на галаву закон чыньнікаў і сьледстваў, для тых, хто прагне падмяніць розум крадзяжом дасягненьняў розуму.

Грошы ня купяць шчасьця таму, хто сам не ведае, чаго жадае. Грошы не пабудуюць сыстэму каштоўнасьцяў таму, хто баіцца ведаць кошт; яны не пакажуць мэту таму, хто выбірае свой шлях з зачыненымі вачыма. Грошы ня купяць розум дурню, пашану - падле, павагу - прафану. Калі вы паспрабуеце з дапамогай грошай атачыць сябе тымі, хто вышэй і разумней за вас, каб здабыць прэстыж, то ў рэшце рэшт зробіцеся ахвяраю тых, хто ніжэй. Інтэлігенты вельмі хутка адвярнуцца ад вас, у той час як ашуканцы і злодзеі зьбяруцца вакол, кіраваныя аб’ектыўным законам чыньнікаў і сьледстваў: чалавек ня можа быць меншым за ягоныя грошы, інакш яны яго задушаць. Мабыць, гэта, па-вашаму, корань зла?

Пераняць багацьце мае права толькі той чалавек, які здольны сам стварыць яго, незалежна ад таго, ці пачынае ён з нуля ці не, і якому таму багацьце не патрэбнае. Грошы будуць служыць спадчыньніку, калі ён будзе мацней, чым яны, у адваротным выпадку яны яго зьнішчаць. І вы, убачыўшы гэта, закрычыце, што грошы разбэсьцілі яго. Ці яны? Ці ня ён сам разбэсьціў свае грошы? Бессэнсоўна зайздросьціць нікчэмнаму спадчыньніку; яго багацьце - ня вашае, і вы ня зможаце займець зь яго карысьці. Бессэнсоўна марыць ці патрабаваць, каб ягоная спадчына была падзеленая з вамі, - у рэальным сьвеце спараджэньне пяцідзесяці паразытаў замест аднаго ня зможа вярнуць жыцьцё таму сымбалю, якім быў капітал, створаны геніем. Грошы - жывая сіла, яны затыхаюцца без каранёў. Грошы ня будуць служыць розуму, які ня варты іхнае сілы. Мабыць, таму вы ненавідзіце грошы? Грошы - яшчэ і сродак вашага выжываньня. Прысуд, які вы вынесяце крыніцы ўласнага дабрабыту, будзе прысудам вашаму ўласнаму жыцьцю. Паганячы гэтую крыніцу, вы здраджваеце ўласнаму існаваньню. Вы атрымоўваеце грошы падманам? Патураючы людзкім заганам ці дурасьці? Заляцаючыся з дурнямі ў надзеі атрымаць больш, чым дазваляюць вашыя праўдзівыя здольнасьці? Паступаючыся сваімі прынцыпамі? Выконваючы працу, якую ненавідзіце, для тых, кім пагарджаеце? Калі так, гэтыя грошы ніколі не прынясуць вам ніводнага імгненьня радасьці. Усё, што вы на іх купіце, абярнецца для вас ганьбой, а не дасягненьнем. І тады вы ў жаху закрычыце, што грошы агідныя і заганныя. Агідныя таму, што ня сталіся крыніцай вашай самапавагі. Заганныя таму, што дазволілі вам нацешыцца ўласнай разбэшчанасьцю. Мабыць, таму вы ненавідзіце грошы?

Грошы заўсёды застануцца толькі сьледствам, яны ніколі не заменяць вас як чыньнік. Грошы - прадукт маральнасьці, але яны ня зробяць вас маральнымі, не выправяць вашыя заганы, не загладзяць вашы грахі. Грошы не дадуць вам таго, чаго вы не заслугоўваеце, - ні ў матэрыяльным сьвеце, ні ў духоўным. Мабыць, таму вы ненавідзіце грошы?

Але можа быць, вы лічыце, што ня самі грошы, а любоў да іх - крыніца ўсіх бед і корань зла? Любоць штосьці значыць разумець і прымаць прыроду гэтага. Любіць грошы значыць разумець і прымаць той факт, што менавіта яны абуджаюць у вас найлепшыя сілы, імкненьні і жаданьне абмяняць свае дасягненьні на дасягненьні найлепшых зь людзей. Чалавек, які крычыць з усіх сіл аб сваёй пагардзе да грошай, але ў той жа час гатовы прадаць душу за пяць шэлегаў, ненавідзіць грошы. Чалавек, які гатовы дзеля іх працаваць, любіць грошы. Сказаць вам, як разабрацца, адкуль у іх грошы? Чалавек, які праклінае грошы, атрымаў іх несумленна, чалавек, які паважае грошы, заслужыў іх.

Сыходзьце без аглядкі ад любога, хто скажа вам, што грошы - зло. Гэтыя словы - званочак пракажанага, ляск зброі бандыта. З тых часоў, як людзі жывуць на зямлі, сродкам зносінаў для іх былі грошы, і замяніць іх у якасьці такога сродку можа толькі руля стрэльбы.

Але грошы, калі вы ўсёткі вырашыцеся ствараць або захоўваць іх, запатрабуюць ад вас найвышэйшых здольнасьцяў. Тыя хто ня мае мужнасьці, гонару і самалюбства, тыя, хто не адчувае свайго маральнага права на ўласныя грошы і таму не зьбіраецца абараняць іх так, як абараняюць сваё жыцьцё, тыя, хто гатовы папрасіць прабачэньня за сваё багацьце, - усе яны не захаваюць свой капітал. Яны - натуральны корм для незьлічоных зграяў бандытаў, якія заўсёды хаваюцца ў цені дзесьці паблізу і імгненна кідаюцца наперад пры першым жа лёгкім паху падалкі - чалавека, які ўмольвае прабачыць яго за тое, што мае шмат грошай. Бандыты неадкладна пастараюцца вызваліць яго ад пачуцьця віны - і ад жыцьця, калі ён будзе з чымсьці ня згодны.

Вельмі хутка вы ўбачыце, як яны расплодзяцца - людзі з падвойнай маральлю, - тыя, хто жыве за кошт сілы, але сілкуецца з рук тых, хто жыве гандлем. Бандыты не сумняваюцца, што людзі, якія ўмеюць ствараць, напоўняць іх нарабаваныя грошы каштоўнасьцю. У маральным грамадзтве яны - крымінальнікі, і законы гэтага грамадзтва накіраваныя на тое, каб абараніць вас ад іх. Але калі грамадзтва гаворыць "так" бандытызму, крымінальнікі робяцца аўтарытэтамі маралі, злачынцамі па праве, якія бачаць, што рабаваць безабаронных людзей абсалютна бясьпечна, бо ёсьць закон, які абяззбройвае апошніх, - тады грошы ператвараюцца ў памсьціўца для тых, хто іх стварыў. Але здабыча крымінальнікаў робіцца прынадай для бандытаў наступнага ўзроўня, якія, у сваю чаргу, абапіраючыся на тую жа мараль, адбяруць у іх нарабаванае. І пачынаецца гонка, але ня тых, хто стварае самае лепшае, а тых, хто пераўзыходзіць іншых у жорсткасьці. Калі гвалт зьяўляецца нормай, забойца лёгка пераможа кішэньніка, і грамадзтва загіне ва ўсеагульнай бойні.

Жадаеце ведаць, наколькі блізкі гэты дзень? Зьвярнеце ўвагу на грошы. Грошы - баромэтар стану грамадзтва. Калі вы бачыце, што ўзаемаадносіны ў грамадзтве зьдзяйсняюцца не на падставе добраахвотнай згоды бакоў, а на падставе прымусу; калі вы бачыце, што для таго, каб вырабляць, патрабуецца дазвол тых, хто нічога ніколі не вырабляў; калі вы бачыце, што грошы цякуць ракой не да тых, хто стварае каштоўнасьці, але да тых, хто стварае сувязі; калі вы бачыце, што тыя, хто працуе, робяцца з кожным днём бядней, а вымагальнікі і злодзеі - багацей, а законы не абараняюць першых ад апошніх, але абараняюць апошніх ад першых; калі вы бачыце, што сумленнасьць і прынцыповасьць раўнасільныя самазабойству, а карупцыя квітнее, - ведайце: гэтае грамадзтва ідзе да прорвы. Грошы - занадта высакародны пасярэднік, каб уступаць у спрэчку з стрэльбай, каб рабіць гешэфты з жорсткасьцю і заганнасьцю. Менавіта грошы не дазволяць краіне існаваць, калі ў ёй ідэя ўласнасьці зьмяшалася зь ідэяй нарабаванага.

(...)
Калі вы абвесьцілі крыніцу свайго існаваньня злом, не разьлічвайце, што людзі застануцца добрымі. Не разьлічвайце, што яны будуць маральныя і пагодзяцца ахвяраваць сабою, каб накарміць тых, хто амаральны. Не разьлічвайце, што яны будуць вырабляць, у той час, калі як вытворчасьць караецца, а бандытызм узнагароджваецца. Не пытайцеся: “Хто руйнуе гэты сьвет?” Вы яго руйнуеце.

Вы жывяце ў век самых высокіх дасягненьняў чалавецтва, у век самой прадуктыўнай цывілізацыі за ўсю яе гісторыю, праклінаеце грошы - крывяносную сыстэму гэтай цывілізацыі і пры гэтым зьдзіўляецеся: “Чаму ўсё навокал бурыцца?” Вы глядзіце на грошы так, як да вас глядзелі на іх дзікуны, і пры гэтым дзівіцеся: “Чаму джунглі падступаюць да ўскраінаў нашых гарадоў?” На працягу ўсёй гісторыі чалавецтва грошы заставаліся ў руках бандытаў, таемных або відавочных, назвы іх мяняліся, мэтады і мэты заставаліся нязьменнымі: адняць каштоўнасьці сілай і не дазваляць вытворцам устаць з каленаў - трымаць іх зьняважанымі, абражанымі, зганьбаванымі. Ваша фраза пра тое, што грошы - крыніца ўсіх бед, сыходзіць каранямі ў тыя часы, калі багацьце стваралася працай рабоў, якія стагодзьдзямі паўтаралі адны і тыя жа рухі, калісьці вынайдзеныя чыімсьці розумам. У тыя часы, калі стварэньне каштоўнасьцяў кіравалася гвалтам, а багацьце набывалася толькі заваёвамі, заваёўваць, па сутнасьці, было амаль няма чаго. Але нягледзячы на стагодзьдзі паўгалоднага, бяспраўнага існаваньня, людзі ўслаўляюць вікінгаў, рыцараў, робінгудаў як арыстакратаў мяча, арыстакратаў роду, арыстакратаў гонару і пагарджаюць вытворцамі, называючы іх крамнікамі, дзялкамі, капіталістамі. Да гонару чалавецтва, у ягонай гісторыі адзін-адзіны раз усё ж існавала краіна грошай, і ў мяне няма іншай магчымасьці аддаць Амэрыцы больш высокую даніну ўдзячнасьці, чым сказаць: гэта была краіна розуму, справядлівасьці, волі, творчых і вытворчых дасягненьняў. Упершыню ў гісторыі чалавечы розум і грошы былі абвешчаныя недатыкальнымі, тут не засталося месца для багацьця, аднятага сілай, тут стварылі ўмовы для назапашваньня капіталу ўласнай працай, тут не засталося месца для бандытаў і рабоў, тут упершыню зьявіўся чалавек, які сапраўды стварае каштоўнасьці, найвялікшы працаўнік, самы высакародны тып чалавека - чалавек, што зрабіў самога сябе, - амэрыканскі капіталіст.

Вы спытаеце, што зьяўляецца самым яскравым дасягненьнем амэрыканцаў? Я лічу гэтым тое, што людзі гэтай краіны прыдумалі выраз “to make money” - “рабіць грошы”. У ніводнай мове сьвету, у ніводнага народа не было такога словазлучэньня. Адвеку людзі лічылі багацьце статычным - яго можна было адняць, пераняць, выпытаць, падзяліць, падарыць. Амэрыканцы сталі першымі, хто ўсьвядоміў, што багацьце павінна быць зробленае. Выраз “рабіць грошы” стаўся асновай новай маралі гэтай часткі чалавецтва.

Але менавіта за гэтыя словы дэградуючыя культуры іншых кантынэнтаў ненавідзяць Амэрыку. Засвоіўшы крэда бандытаў, вы лічыце ганебным найвялікшае дасягненьне сваёй культуры; вы ставіцеся да вашых нацыянальных герояў, амэрыканскіх прамыслоўцаў, як да рабаўнікоў і нягоднікаў; а да вашых пышных заводаў - як да тварэньня выключна фізычнай працы, працы рабоў, падбадзёраных пугай, накшталт эгіпецкіх пірамідаў. Нягоднік, які сцьвярджае, што ня бачыць розьніцы паміж сілай даляра і сілай пугі, павінен адчуць розьніцу на ўласнай шкуры - і спадзяюся, так і будзе.

Пакуль вы не зразумееце, што грошы - корань дабра, вы будзеце руйнаваць сябе. Калі грошы перастаюць быць прыладай адносінаў паміж людзьмі, такой прыладай робяцца самі людзі - у руках іншых людзей.

Кроў, пуга, зброя - ці даляр. Рабіце выбар! Іншага ня дадзена! І часу на роздум амаль не засталося.

http://bielarus.3dway.org/node/4741

Вялікі падман пра глябальнае пацяпленьне

Sun, 11 Mar 2007 21:16:30 GMT

Аспрэчваць чалавечую віну за глябальнае пацяпленьне - самая "палітычна некарэктная" справа, якую можа дазволіць сабе навуковец. Між тым, усё болей зь іх наважаюцца цьвяроза глядзець на праблему: клімат Зямлі мяняўся на працягу ўсяе вядомае гісторыі, робячыся то цяплей, то халадней. Не назіраецца карэляцыі паміж індустрыялізацыяй і тэмпэратурай. У той жа час, сёньня стварылася вялізнае лёббі кліматолягаў-алярмістаў, якія прагнуць фінансаваньня - з кішэні падаткаплацельшчыкаў.

Пра гэта фільм The Great Global Warming Swindle - "Вялікі падман пра глябальнае пацяпленьне" (на ангельскай мове).

// крыніца: http://neoconexpress.blogspot.com

Эканамічная канстытуцыя Рэспублікі Беларусь (прадмова)

Thu, 08 Mar 2007 10:46:55 GMT

Эканамічная канстытуцыя Рэспублікі Беларусь (прадмова)

2007-03-08 13:03 / Навукова-дасьледчы цэнтар Мізэса

Навошта патрэбная Эканамічная Канстытуцыя?

Чалавек народжаны быць вольным. Народжаны, каб стаць асобай. Асобай не на незаселенай высьпе, а ў грамадзтве. Зь яго традыцыямі, інстытутамі, звычкамі і каштоўнасьцямі. Каб цалкам сябе рэалізаваць у ім, чалавеку патрэбна свабода. Палітычная і грамадзянская. Эканамічная і сацыяльная. Свабода патрэбная для выкананьня жаданьняў і рэалізацыі мары. У кожнага яна свая. Для аднаго – праца на заводзе і лецішча па выходных. Для іншага – пасада ў выканкаме і вялікі банкаўскі рахунак. Для трэцяга – свая кавярня, цырульня альбо завод. На шасьце, застаецца шмат людзей, для якіх моцная сям'я, надзейныя сябры і дружныя суседзі – гэта таксама мара.

Большасьць людзей ня схільная да рызыкі прадпрымальніцкай дзейнасьці. Многія з нас дагэтуль не ўсьвядомяць, што жыцьцё бяз выбару і рызыкаў не існуе. Малочныя рэкі з кісялёвымі берагамі, ідэальнае здароўе, вечнае рамантычнае каханьне альбо багацьце без працы – гэта вобразы з казак, а не з рэальнага жыцьця. Людзі баяцца няпэўнасьці. Страх галецтва, страты здароўя альбо працы праймае жыцьцё чалавека. Часта страхі ірацыянальныя і перабольшаныя. Тым ня менш, шмат людзей гатовыя перадаць усе паўнамоцтвы па кіраваньню рызыкамі дзяржаве. Абы толькі самім не рабіць выбар. Абы, не дай бог, не рызыкаваць. Абы, у выпадку чаго, было на каго зваліць віну за няўдачы.

Дзяржава заўпэўнівае, што ўмее рабіць выбар за нас, што ў яе гэта атрымліваецца. Палітыкі і чыноўнікі сьцвярджаюць, што маюць унікальны досьвед нэўтралізацыі рызыкаў. Сацыяльных і эканамічных. Экалягічных і адукацыйных. Палітыкі пераконваюць, што бяз шчыльнай апекі ўрада, бурнай дзейнасьці дзясяткаў міністэрстваў і ведамстваў, нацыянальных і мясцовых органаў улады людзі будуць імкнуцца зрабіць адзін аднаму шкоду. Вытворцы – прадаць нізкаякасны тавар і атруціць прыроду. Крэдыторы – прывабіць у пазыковую пастку і потым забраць апошнюю кашулю. Інвэстары – звольніць «лішніх» працоўных, каб максымізаваць прыбытак. Працоўныя – выкрасьці на заводзе або банальна ленавацца, каб атрымліваць заробак і нічога не рабіць.

Так, чалавек не без граху. Але чыноўнік ці палітык – таксама чалавек. Пры гэтым ён мае ад звычайнага грамадзяніна адно істотнае адрозьненьне. Ён распараджаецца чужымі грашыма і актывамі. Ад нашага з вамі імя. Паколькі нішто чалавечае яму не чужа, ён імкнецца прынесьці карысьць, у першую чаргу, сабе і сваім блізкім – за наш з вамі кошт. Ён выкарыстоўвае чужыя рэсурсы і грошы для таго, каб рэалізаваць сваю мару, а таксама мары сваіх дзяцей і сяброў – зноў жа, за наш з вамі кошт.

Службоўцы і палітыкі робяць усе, каб мы не адмовілі ім у праве распараджацца нашымі грашыма, часам і актывамі. Яны гавораць аб небясьпецы выбару, аб сталым росьце рызыкаў, аб неабходнасьці аб'яднацца пад «крылом» урада – а то памрэм паасобку. Запалохаць, намаляваць сьвет у чорных колерах, прадставіць нас адзін аднаму ў якасьці канкурэнтаў, апанэнтаў і ці ледзь не эканамічных ворагаў – такая ідэалягічная задача Вялікай дзяржавы.

Прыхільнікі Вялікай дзяржавы хлусілі, хлусяць і будуць хлусіць. Яны хаваюць сваю хлусню за статыстыкай, прыгожымі лёзунгамі, і прывабнымі абяцаньнямі. Яны ўмела маніпулююць нашай сьвядомасьцю і ператвараюць нашы слабасьці ў сваю сілу. І так ужо больш за дзьвесьце гадоў. Беларусь яшчэ ніводнага дня не жыла безь Вялікай дзяржавы. Гаворачы пра дасягненьні дзяржавы, мы нават сабе не ўяўляем, якою магла бы быць Беларусь з эканамічнай свабодай.

Чыноўнікі і палітыкі абяцалі нам багацьце і росквіт – мы атрымалі галечу і вечны статус разьвіваючаеся краіны. У тэорыі Вялікая дзяржава гарантавала сацыяльную абарону і роўнасьць для ўсіх – а ў жыцьці атрымаліся палацы і «Мэрсэдэсы» для абраных «слугаў» народа. Астатнім дасталіся чэргі за жыльлём даўжынёю ў больш за 10 гадоў, танная гарэлка і сьвята душы на дачна-палявых працах. Вялікая дзяржава гарантавала захаванасьць укладаньняў і ашчаджэньняў. На справе выйшла рабаваньне празь інфляцыю і імгненнае ўзбагачэньне кіраўніцтва партыйна-гаспадарчай намэнклятуры. Людзей заўпэўнівалі, што яны заўсёды будуць мець добрую працу. Атрымалася, што высокапрафэсійныя лекары, настаўнікі, інжынэры і нават музыкі перакваліфікаваліся ў чалночнікаў, прадпрымальнікаў альбо наогул эмігравалі.

Замест чыстай прыроды і ўстойлівага разьвіцьця мы атрымалі апаганеную зямлю, брудныя рэкі і паветра. Замест распрацоўкі сваіх новых тэхналёгій нам прапанавалі капіяваць заходняе, ігнаруючы правы інтэлектуальнай уласнасьці і прыстойнасьць. Замест барацьбы з злачыннасьцю, мы атрымалі росквіт карупцыі і хабарніцтва. Замест свабоды перамяшчэньня мы сутыкнуліся з цьвёрдымі візавымі абмежаваньнямі. Абяцаная адкрытасьць апынулася ізаляцыяй. Творчасьць і сэнс замяніліся на сьляпое выкананьне загадаў зьверху і падхалімаж.

Замест народаўладзьдзя, г. зн. перадачы эканамічных, сацыяльных і фінансавых рашэньняў чалавеку, мы атрымалі царства бюракратыі. Чалавечая годнасьць сталася ахвярай навязваньня дзяржаўнай ідэалёгіі і скажэньняў гісторыі. Законы сталі “понятіямі”. Замест попыту на веды сфармавалася запатрабаваньне сьляпое веры ва ўладу. Стандарты агульначалавечай маралі былі адсунутыя інструкцыямі, дырэктывамі і распараджэньнямі.

Так Вялікая дзяржава паводзіць сябе ў адказ на наш давер. Прыхоўваючыся паразамі рынку, яна сама стала крыніцай і чыньнікам самых небясьпечных правалаў у эканамічнай і сацыяльнай палітыцы. Чыноўнікі і палітыкі сталі “рэччу ў сабе” і для сябе. Людзі перасталі быць ім патрэбныя. Вялікая дзяржава навучылася езуіцкім мэтадам маніпуляцыі і эскаляцыі страхаў. Чалавек хацеў зьнізіць рызыкі жыцьця і эканамічнага выбару. У выніку перадачы паўнамоцтваў Вялікай дзяржаве ён рэзка павялічыў рызыкі жыцьця, стаў больш уразьлівым, залежным і няўпэўненым у будучыні.

Канстытуцыя краіны абяцае чалавеку абарону яго палітычных і грамадзянскіх свабодаў. Яна павінна гарантаваць эфэктыўнае функцыянаваньне мэханізмаў палітычнай канкурэнцыі, узаемадзеяньня грамадзтва і дзяржавы. Разам з тым, яна далёка не заўсёды гарантуе рэалізацыю чалавекам эканамічнай свабоды. Правы ўласнасьці альбо выносяцца за дужкі правоў чалавека, альбо наогул ім супрацьпастаўляюцца. Наяўнасьці ў краіне толькі дэмакратычных мэханізмаў не дастаткова для рэалізацыі чалавекам сваіх правоў і свабод у поўнай меры. Мэханізмы і інстытуты рэалізацыі правоў уласнасьці і эканамічнай волі зьяўляюцца неад'емнай часткай грамадзкіх інстытутаў абароны правоў уласнасьці. Іх стварэньне і разьвіцьцё не меней важнае, чым прыняцьце палітычнай Канстытуцыі.

Грамадзкая сыстэма, заснаваная на прыватнай уласнасьці, у адрозьненьне ад любой іншай, мае цэлы шэраг бясспрэчных перавагаў. Па-першае, яна падвышае дабрабыт грамадзтва празь перадачу рэсурсаў у рукі тых, хто можа распарадзіцца імі лепш за іншых. Па-другое, яна заахвочвае разьвіцьцё новых ідэяў, творчасьць, інавацыйнасьць, экспэрымэнтаваньне і новаўвядзеньні. Па-трэцяе, яна спрыяе аптымальнаму разьмеркаваньню рызыкі. Верагодныя выдаткі, зьвязаныя з той ці іншай дзейнасьцю, падаюць толькі на тых, хто непасярэдна ёю займаецца. Таму грамадзтва ў цэлым і іншыя грамадзяне агароджаныя ад хібных рашэньняў іншых. Пры гэтым людзі, што прадпрымаюць дзеяньні, зацікаўленыя ў тым, каб спэцыялізавацца і станавіцца экспэртамі ў ацэнцы рызыкаў менавіта гэтага тыпу. Па-чацьвёртае, сыстэма прыватнай уласнасьці абараняе інтарэсы будучых пакаленьняў. Яна стварае стымулы для асобных людзей пераключаць рэсурсы ад бягучага спажываньня на дасягненьне даўгачасных мэтаў. Часта гэтыя мэты выходзяць за межы жыцьцёвага цыклю асобнага чалавека. Нарэшце, яна стымулюе канкурэнцыю паміж працадаўцамі, і тым самым абараняе найменш шчаснызаможныя групы насельніцтва.

Нізкая прававая культура насельніцтва і палітычных элітаў у цэлым, прававы нігілізм, істотна абмежаванае разуменьне сэнсу і практычнага значэньня інстытута прыватнай уласнасьці патрабуе прыняцьця базавага прававога акту, які б дазволіў грамадзяніну ў поўнай меры рэалізаваць сваё права на прыватную уласнасьць, г. зн. валоданьне, распараджэньне, набыцьцё рэсурсаў, актываў і капіталу на ўмовах добраахвотнага ўзаемавыгаднага абмену зь іншымі грамадзянамі. Гэты ж дакумэнт павінен выразна вызначыць паўнамоцтвы дзяржавы па абмежаваньню правоў прыватнай уласнасьці.

Эканамічная Канстытуцыя ўсталёўвае межы дзяржаўнай інтэрвэнцыі ў эканамічныя дзеяньні і рашэньні грамадзяніна. Паважаючы меркаваньне большасьці ў сфэры палітычнага выбару, неабходна дакладна вызначыць, дзе сканчаюцца паўнамоцтвы большасьці па абмежаваньню правоў прыватнай уласнасьці. Паколькі правы ўласнасьці зьяўляюцца часткай правоў чалавека, празь якія яны рэалізуюцца, то абмежаваньне правоў уласнасьці зьяўляецца парушэньнем правоў чалавека. Таму надзвычай важна стварэньне інстытутаў абароны як палітычных правоў і грамадзянскіх свабодаў, так і правоў уласнасьці, эканамічнай свабоды ў цэлым.

Выразнае разьмежаваньне паўнамоцтваў дзяржавы і грамадзяніна па правах уласнасьці на рынку грошай, зямлі, тавараў, паслугаў, працоўнай сілы – усіх формаў капіталу зьяўляецца найважнай умовай рэалізацыі грамадзянінам сваіх правоў і свабодаў. Мала палітычнай дэклярацыі аб праве чалавека на жыцьцё. Патрэбныя пэўныя мэханізмы для рэалізацыі гэтага права. Без права ўласнасьці палітычныя і грамадзянскія правы рэалізаваць немагчыма. Прыняцьце Эканамічнай Канстытуцыі зьяўляецца найважнейшым заканадаўчым этапам рэалізацыі гэтых правоў. Эканамічная канцэпцыя «уласнасьць» патрабуе выразнай прававой канкрэтызацыі ва ўсіх сфэрах эканамічнай дзейнасьці (вытворчасьць, гандаль, ашчаджэньне, інвэстыцыі, спажываньне). Чалавеку важна ведаць, як на практыцы рэалізуецца комплекс яго правоў (набываць, трансфармаваць, абменьваць, дарыць, выкарыстоўваць у якасьці закладу і г.д.), які мы завем правам уласнасьці. Чые грошы знаходзяцца на вашым рахунку, калі дзяржава ўводзіць абмежаваньні па здыманьні іх з рахунку і выкарыстаньню іх у якасьці сродку плоцежу? Калі дзяржава загадвае фармальным уласьнікам грошай прадаць вызначаную частку валютнага прыбытку па фіксаваным курсе, чые гэта грошы? Калі ўласьніку завода навязваюць нормы выдаткаў, вызначаюць парамэтры вытворчасьці, парадак аплаты працы або продажу тавараў, хіба гэта ягоны завод? Калі ўладальніку крамы загадваюць прадаваць тавары толькі вызначанага асартымэнту, забараняюць усталёўваць свае цэны, вызначаць парадак працы і нават зьнешні выгляд крамы, хіба гэта ягоны бізнэс? Калі ў так званага прыватнага бізнэсу ў Беларусі забіраюць падаткаў у памеры 186% ад заробленага ім прыбытку, хіба такі бізнэс можна лічыць прыватным? Калі дзяржава надзяляе сябе правам дазваляць альбо забараняць займацца той ці іншай дзейнасьцю, у аднабаковым парадку адмяняе прынятыя рашэньні і правілы гульні, хіба грамадзянін можа паўнавартасна рэалізаваць сваё права ўласнасьці?

Праблема правоў уласнасьці зьяўляецца адной з найважнейшых тэмаў навуковых, тэарэтычных дыскусіяў. Ад таго, якія будуць створаныя мэханізмы іх рэалізацыі, залежыць капіталізацыя актываў краіны, канкурэнтаздольнасьць нацыянальнай эканомікі, адэкватнасьць прыняцьця эканамічных рашэньняў зьнешняму кантэксту, якасьць сацыяльных праграмаў і нават колькасьць прадпрымальных, творчых, інавацыйных людзей. Дакладнае вызначэньне права ўласнасьці зьяўляецца самым надзейным мэханізмам барацьбы з хранічнай беднатой з аднаго боку і з забруджваньнямі навакольнага асяродзьдзя зь іншай.

Пераход ад цэнтралізаванай плянавай эканомікі да дэмакратыі і свабоднага рынку мае цэлы шэраг прававых, эканамічных і істытуцыянальных асаблівасьцяў. Іх трэба ўлічваць пры заканадаўчым афармленьні рэформаў, вызначэньні парамэтраў манэтарнай, фіскальнай, гандлёвай, фінансавай, сацыяльнай, адукацыйнай палітыкі, пры правядзеньні прыватызацыі, стварэньні рынку зямлі і разьвіцьці канкурэнцыі ў інфраструктурных і сеткавых сектарах. Спэцыфіка пераходнага пэрыяду складаецца ў наступным:

● прававы нігілізм намэнклятуры і насельніцтва ў цэлым, няведаньне сутнасьці інстытута прыватнай уласнасьці;

● слабая падтрымка электарата, адукацыйных элітаў (навуковыя ступені па гуманітарных навуках прысуджаліся ў рамках савецкай сыстэмы) сыстэмных пасьлядоўных рынкавых ператварэньняў, высокія ўтрымальніцкія чаканьні, якія падмацоўваюцца ўстаноўкамі эгалітарызму і пачуцьцём зайздрасьці да багатых (схільнасьць да атаясамленьня багацьця з крадзежам і несправядлівасьцю);

● адсутнасьць натуральнай структуры вытворчасьці і занятасьці, як наступства адсутнасьці прыватнай уласнасьці і свабодных цэнаў на ўсе фактары вытворчасьці;

● адсутнасьць незалежнай судовай улады і эфэктыўнай сыстэмы вырашеньня эканамічных і маёмасных спрэчак;

● адсутнасьць традыцыяў удзелу грамадзтва і СМІ у кантролі за дзеяньнямі ўлады, у фармаваньні каштоўнасьцяў адкрытага грамадзтва, дзяржавы права і дэмакратычных працэдураў;

● наяўнасьць вялікай, супярэчлівай, шмат у чым сацыялістычнай прававой базы для рэгуляваньня эканамічных адносінаў;

● востры дэфіцыт перакананых, падрыхтаваных кадраў для правядзеньня сыстэмных рынкавых рэформаў на ўзроўні цэнтральнай, тым больш мясцовых уладаў;

● надзвычай слабыя мэханізмы каардынацыі дзеяньняў розных органаў улады па правядзеньні рынкавых рэформаў. Мае месца цьвёрдая канкурэнцыя паміж рознымі структурамі ўраду, а таксама паміж цэнтрам і рэгіёнамі;

● наяўнасьць магутнага адміністрацыйнага, палітычнага і чалавечага капіталу ў савецкай партыйнай і гаспадарчай эліце. У сытуацыі ломкі старой сыстэмы і адсутнасьці новых інстытутаў ён лёгка трансфармуецца ў палітычную і эканамічную ўладу;

● высокія рызыкі паслабленьня сілавых функцый дзяржавы, крыміналізацыі грамадзтва і стварэньня магутных ценявых структураў, у тым ліку з удзелам прадстаўнікоў былых або дзеючых сілавых структур (феномен «пярэваратняў у пагонах»).

Комплекс гэтых фактараў накладвае цьвёрдыя абмежаваньні на дзеяньні заканадаўцаў і полісімэйкераў у пераходны пэрыяд, калі яны ставяць перад сабою наступныя мэты:

● забясьпечыць выхад на ўстойлівую траекторыю доўгатэрміновага разьвіцьця,

● забясьпечыць макраэканамічную стабільнасьць беларускай эканомікі і празрыстае, прадказальнае прававое поле для фармаваньня рацыянальных чаканьняў. Гэта значыць, у першую чаргу, інфляцыя да 3% у год, бездэфіцытны бюджэт, лібэралізацыя бягучага і капітальнага рахункаў, адаптацыя на нацыянальным узроўні базавых стандартаў фінансавага, фондавага і таварных рынкаў Эўрапейскага Зьвязу;

● нэўтралізаваць структурныя скажэньні цэнтралізаванай эканомікі,

● інтэгравацца ў рэгіянальную і глябальную сыстэму падзелу працы,

● разьняволіць творчы патэнцыял прадпрымальных людзей;

● сфармаваць сыстэму цывілізаванага, найменш затратнай сыстэмы вырашэньня спрэчак і супярэчнасьцяў;

● стварыць і ўмацаваць інстытуты, якія гарантуюць сталую мадэрнізацыю вытворчасьці, трансфэрт капіталу ў найбольш прыбытковыя сфэры

Пераход Беларусі ад цэнтралізаванай плянавай эканомікі да рынку не будзе праходзіць з заканадаўча чыстага ліста. За пэрыяд 1991 – 2007 гг. у краіне створаная шырокая нарматыўная база, якая складаецца зь дзясяткаў тысячаў законаў, указаў, пастановаў, распараджэньняў, прыманых рознымі органамі дзяржаўнага кіраваньня. Яны зьяўляюцца тымі прававымі рамкамі, якія зьяўляюцца абавязковымі для цэнтральных і мясцовых органаў улады.

У выпадку пачатку рынкавых рэформ, дысіжмэйкеры сутыкнуцца зь відавочнай супярэчнасьцю паміж мэтамі сваіх праграмаў і стратэгіі разьвіцьця і наяўнымі заканадаўчымі рамкамі. Якою бы інтэнсіўнай не была законадаўчая дзейнасьць новай улады, яна будзе натыкацца на інэрцыю прыняцьця рашэньняў па старых працэдурах і рэгляментах. Немагчымы прыход каманды цалкам новых людзей у старыя кабінэты з дастатковай колькасьцю падрыхтаваных праектаў нарматыўна-прававых актаў, па якіх адразу жа будуць зьдзяйсняцца рэформы.

Па-першае, наўрад ці магчыма фармаваньне гэткай шырокай каманды аднадумцаў, якія бы занялі ня толькі міністэрскія пасты, але і ключавыя пазыцыі ў рэгіянальных і мясцовых органах улады, у органах судовай улады, пракуратуры, у сілавых структурах, а таксама ў найбуйнейшых дзяржаўных прадпрыемствах. Нават пры фармаваньні новых структураў улады ўзьнікае праблема каардынацыі дзеяньняў, паўнавартаснага інфармацыйнага забесьпячэньня і празрыстасьці прыманых рашэньняў. У Беларусі няма нават адной тысячы чалавек, якія бы цалкам падзялялі бачаньне будучыні Беларусі, заснаванае на прынцыпах свабоднага рынку, прадпрымальніцтва і свабоднага гандлю, якіх можна было бы назваць адной камандай для рэалізацыі цалкам канкрэтных мэтаў пераходнага пэрыяду.

Па-другое, існуе пэўны часавы лаг паміж распрацоўкай праектаў нарматыўных актаў, у тым ліку законаў, і часам уступленьня іх у сілу. Гэта як раз той час, калі патрэбныя новыя правілы гульні, а на самой справе працягваюць дзейнічаць старыя. У выпадку негатовасьці нарматыўнага акту, які вызначае новыя структуры кіраваньня дзяржавай, іх паўнамоцтвы, парадак выпрацоўкі і прыняцьця рашэньняў, парадак фінансаваньня, камандзе рэфарматараў прыйдзецца працаваць у рамках старых працэдураў прыняцьця рашэньняў. На гэтым этапе, як падказвае досьвед пераходных краінаў Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы, зьявяцца пераможцы і пераможаныя. Першыя захочуць стварыць перашкоды для ўваходу на рынак іншых гульцоў. Другія жа будуць спрабаваць заняць месца першых, што з высокай верагоднасьцю можа разбурыць кансэнсус рэформаў.

Па-трэцяе, пасьлядоўныя рынкавыя рэформы па стварэньню краіны свабоднага прадпрымальніцтва і гандлю рэдка знаходзяць хуткую падтрымку міжнародных эканамічных арганізацый. Яны настойваюць на правядзеньні трансфармацый у фармальных рамках так званага Вашынгтонскага кансэнсусу, які толькі часткова ўлічвае якасьць фармальных і нефармальных інстытутаў Беларусі. Як паказаў досьвед трансфармацый у іншых краінах рэгіёна, сьляпое капіяваньне інстытутаў дзяржавы ўсеагульнага дабрабыту альбо мадэлі так званага трэцяга шляху, прыводзіць да стварэньня алігархічнай эканомікі з моцна абмежаванай канкурэнцыяй і з замацаваньнем старых эліт на ўсіх камандных вышынях у працэсе прыняцьця палітычных і эканамічных рашэньняў.

Па-чацьвёртае, для завяршэньня сыстэмных трансфармацый і для фармаваньня істытуцыянальных гарантый, якія максімальна абараняюць рэжым рынкавых рэформаў, неабходна, як мінімум, 10 гадоў. Гэта значыць, што для посьпеху рынкавых рэформаў пры пяцігадовым тэрміне прэзыдэнта і чатырохгадовым тэрміне парлямэнта патрэбныя сьпелае палітычнае поле, грамадзтва, інтэлектуальная і экспэртная супольнасьць, якія маглі бы забясьпечыць пераемнасьць рэформаў, якія праводзяцца не ў рамках рэалізацыі кароткатэрміновай праграмы нейкай палітычнай партыі, а ў імя доўгатэрміновых нацыянальных інтарэсаў.

Камандзе рэфарматараў ці ўраду тэхнакратаў патрэбная шырокая палітычная падтрымка. Каб капіталізаваць палітычны кансэнсус першага этапу рэформ, важная выпрацоўка прававых рамак, якія бы нэўтралізавалі спробы бэнэфіцыяраў і прайграўшых ад першага этапу рэформ зьдзяйсьняць сталую рэвізію прынятых рашэньняў, асабліва ў сфэры трансфармацый уласнасьці. Для гэтага патрэбны своеасаблівы біль аб абароне правоў прыватнай уласнасьці, свабоды прадпрымальніцтва і гандлю. Сутнасьць дэмакратыі ня толькі ў тым, што яна заснаваная на волі большасьці, але таксама ў тым, што яна абараняе правы меншасьці. Большасьць ня мае права прымаць рашэньні, якія абмяжоўваюць фундамэнтальныя правы грамадзяніна. Сапраўды таксама важна мець цьвёрдыя, цяжка зьмяняльныя (адгэтуль і назоў «канстытуцыя») прававыя нормы, якія абараняюць права прыватнай уласнасьці, свабоду эканамічнага абмену, якія азначаюць яго парамэтры. Такія нормы павінны ўсталёўваць выразныя рамкі паўнамоцтваў дзяржавы па ўмяшальніцтву ў эканамічную дзейнасьць грамадзянаў. Калі ў краіны зьявіўся шанец на правядзеньне сыстэмных трансфармацый, яе прарынкавыя палітычныя эліты і экспэртная супольнасьць павінны максымальна скарыстацца гэтым шанцам і праз легальныя дэмакратычныя працэдуры замацаваць падмуркі інстытута прыватнай уласнасьці, свабоды прадпрымальніцтва і эканамічнага абмену.

Такім чынам, у незалежнасьці ад першапачатковага рэсурсу даверу да каманды рэфарматараў з боку насельніцтва і намэнклятуры, гэты рэсурс для правядзеньня рэформаў мае цьвёрдае часовае абмежаваньне. Ён мог бы павялічыцца, калі бы першы этап сыстэмных трансфармацый хутка даў вынік. Аднак сыстэмныя рэформы менавіта таму і праводзяцца, што старая мадэль не працуе і генэруе крызісныя зьявы. На першым этапе пераходу ад пляну да рынку назіраецца цэлы шэраг аб'ектыўна непазьбежных нэгатыўных зьяваў (беспрацоўе, падзеньне ўзроўня вытворчасьці, павялічэньне колькасьці банкруцтваў, дэстабілізацыя фінансавай сыстэмы, падзеньне ўзроўня жыцьця і павялічэньне беднасьці, рост цэнаў і тарыфаў), якія зьвязаныя з цыклічнымі зьменамі. Аднак для людзей і намэнклятуры, якая жадае скарыстацца гэтымі крызіснымі зьявамі для таго, каб пазбавіць каманду рэфарматараў магчымасьці працягу сыстэмных рэформаў, прычынна-сьледчыя сувязі ўяўляюцца так: «Прыйшлі рэфарматары – жыцьцё пагоршылася». Калі новыя ўлады правальваюць інфармацыйную і PR-кампанію сваіх рэформаў, калі не тлумачаць насельніцтву ў прастой, даступнай форме, што адбываецца – рэфарматары альбо ня ўмелі гэта рабіць, альбо не рабілі наогул – то рэсурс даверу да рэформаў у цэлым нязьменна скарачаецца, і ўжо пасьля 18 - 24 месяцаў трансфармацый пры дэмакратычнай форме кіраваньня назіраецца кансалідацыя антырэфарматарскіх сілаў.

Незваротнасьць рынкавых рэформаў нельга забясьпечыць праз аўтарытарныя мэханізмы і прававыя нормы. Рана ці позна ў краінах нашага рэгіёну ўсё роўна трэба вяртацца ў дэмакратычнае поле. Таму Эканамічная Канстытуцыя, як і Канстытуцыя або Біль аб правох, павінны прымацца пры прытрымліваньні ўсіх дэмакратычных працэдур. Тады гэты дакумэнт будзе мець неабходную легітымнасьць. Каб закласьці прававыя асновы новай сыстэмы, пажадана прымаць як Канстытуцыю краіны (або папраўкі ў яе), так і Эканамічную Канстытуцыю разам на рэфэрэндуме або на агульным канстытуцыйным сходзе, якія складаюцца, напрыклад, з дэпутатаў абласных саветаў, дэпутатаў абедзьвюх палат Нацыянальнага Сходу і пасьля галасаваньня публічна падпісваюцца прэзыдэнтам.

Каб максымальна нэўтралізаваць спробы вярнуць заканадаўчыя абмежаваньні правоў прыватнай уласнасьці, г. зн. не дапусьціць яе статызацыю, зьнізіць палітычныя і прававыя пагрозы рэцыдыву эканамічнай несвабоды, неабходна ўвесьці выразныя мэханізмы занясеньня паправак у Эканамічную Канстытуцыю. Мяркуецца, што для зьмены дадзенага дакумэнта неабходна 3/4 складу Палаты Прадстаўнікоў, і 3/4 складу Савету Рэспублікі Нацыянальнага Сходу і падпісаньне прынятага дакумэнта прэзыдэнтам. Альтэрнатыўны спосаб занясеньня зьменаў – праз правядзеньне рэфэрэндуму. Калі прапанаваныя папраўкі ў Эканамічную Канстытуцыю не былі ўхваленыя паводле прадстаўленай працэдуры, наступнае галасаваньне можа быць праведзенае толькі праз два гады.

Такая працэдура павялічыць верагоднасьць завяршэньня трансфармацыйных працэсаў, стварэньня інстытутаў свабоднага рынку. Яна будзе спрыяць дэсацыялізацыі палітычнай сфэры, разьвіцьцю прававой культуры, ідэалёгіі адказнасьці за асабісты выбар. Як Канстытуцыя дэмакратычнай дзяржавы блякуе прыход да ўлады аўтарытарных і таталітарных палітычных сіл (не заўсёды пасьпяхова), так і Эканамічная Канстытуцыя закліканая нэўтралізаваць папулісцкія, інтэрвэцыяналісцкія меры і нормы, якія зьяўляюцца парушэньнямі правоў ўласнасьці, г. зн. прававога падмурку свабоднага рынку і грамадзтва праватнага прадпрымальніцтва.

Такім чынам, Эканамічная Канстытуцыя патрэбная для таго, каб

● вызначыць і абараніць правы ўласнасьці грамадзяніна і эканамічных суб'ектаў;

● абараніць правы ўласнасьці ад парушэньня з боку калектыўных лябістаў, якія імкнуцца атрымаць кантроль над як мага большым аб'ёмам сродкаў падаткаплацельшчыкаў;

● процідзейнічаць манапольным практыкам з боку дзяржавы, перашкаджаць «захопу» дзяржавы праватнымі карпарацыямі і моцнымі палітычнымі структурамі;

● гарантаваць свабоду канкурэнцыі, свабодны ўваход на рынак і роўныя ўмовы гаспадараньня на ім усім эканамічным суб'ектам;

● дэталізаваць канстытуцыйнае паняцьце «роўныя ўмовы гаспадараньня», а таксама вызначыць так званыя канстытуцыйныя эканамічныя правы;

● вызначыць рамкі эканамічных паўнамоцтваў, характар апэрацый дзяржавы, у тым ліку парадак кіраваньня дзяржаўнай маёмасьцю,

● вызначыць колькасныя і якасныя парамэтры дзейнасьці органаў дзяржаўнага кіраваньня;

● гарантаваць свабоду выбару парамэтраў абмену паміж грамадзянамі, камэрцыйнымі арганізацыямі,

● вызначыць паўнамоцтвы дзяржавы па фінансаваньню сваёй дзейнасьці, а таксама па ўмяшальніцтву ў працэс прыняцьця эканамічных рашэньняў грамадзянамі і камэрцыйнымі арганізацыямі.

працяг будзе

http://bielarus.3dway.org/node/4735

Хто больш губляе?

Mon, 26 Feb 2007 23:02:36 GMT

Хто больш губляе?

2007-02-22 01:12 / Казімер Млыноўскі

Рытарычнае пытаньне: “Хто больш губляе?..”

Я пра моладзь і дзяржаву. Дык хто больш губляе, моладзь, якая пры першай жа мажлівасьці знайсьці сабе выкарыстаньне зьязджае за мяжу, ці дзяржава, якая ў асобе зьнікаючай моладзі губляе свой інтэлектуальны патэнцыял. Гэта вельмі актуальная на сёньняшні дзень праблема.

Паколькі я не такі стары, таму паспрабую выказацца на гэты конт максымальна аб’ектыўна.

У мяне ёсьць сям’я, я пакуль што навучаюся ў ВНУ (на дзённым адзьдзяленьні), паралельна падпрацоўваю (бо енчыць грошы ў бацькоў ня надта хочацца). Будую пляны на той час, калі прыйдзецца крочыць у дарослае жыцьцё, зь яго праблемамі, турботамі, нечаканкамі й г.д. Я заўсёды лічыў, што атрымаўшы адукацыю, здолею без турботаў знайсьці працу па спэцыяльнасьці, ці ўдала разьмеркавацца (ВНУ дзяржаўная). Акрамя таго дадаваў упэўненасьці дыплём з адзнакаю. Але папрацаваўшы па разьмеркаваньні колькі месяцаў я зразумеў, альбо я шукаю новую працу ў Беларусі, альбо зьязджаю. І чыньнікаў, паўплываўшых, на прыняцьце другога варыянту было шмат: нізкі заробак (сто даляраў у месяц, на двары быў 2004 год), “саўковая” атмасфэра на працы, адсутнасьць пэрспэктываў, адсутнасьць самарэалізацыі, праблемы ў сям’і (нават не праблемы, а непаразуменьне нейкае).

Я прымаю рашэньне – і зьязджаю. Дзякуючы падтрымцы сяброў пэрыяд адаптацыі прайшоў даволі пасьпяхова. Праца задавальняе, хоць і не па спэцыяльнасьці. Трэба хутка арыентавацца, хутка прымаць рашэньні. Атмасфэра зусім іншая. На Беларусі неяк усё больш разважліва, нясьпешна, грунтоўна, а тутака ўсё неяк інакш.
Праз нейкі час пачынаеш усьведамляць, што ты далёка ад дому. Атакуць успаміны, у кожнага яны свае, непаўторныя, я б нават сказаў – унікальныя. Я ўзгадваю бацькоў, сваю дзяўчыну, знаёмых (з большасьцю я ўжо пэўна ня хутка пабачуся). Таксама вяртаюцца ў снах нейкія моманты зь дзяцінства.

Яшчэ раз хочацца выказаць падзяку тым людзям, якія па сёньняшні дзень са мною, і якія не дадуць мне згубіцца на чужыне. Я ў прынцыпе быў зьдзіўлены тым, што яшчэ засталіся на Зямлі такія людзі, якія могуць падтрымаць і словам, і справаю. Якія не пакінуць у бядзе, якія не забудуцца на тваё існаваньне. Якія заўсёды радыя цябе бачыць, заўжды гатовыя выслухаць.

Паспрабую агучыць тое новае, што я атрымаў у чужой краіне, у параўнаньні зь Беларусяй:
• самастойнасьць;
• незалежнасьць;
• адказнасьць;
• патрэбнасьць;
• упэўненасьць;
• выбар;
• вопыт.

Менавіта тутака прыходзіць разуменьне адказнасьці за свае крокі, учынкі, дзеяньні.

Далей хочу распавесьці пра людзей, зь якімі мяне зьвёў лёс на чужыне. У большасьці сваёй, гэта беларуская моладзь, студэнцтва. Простае вабленьне часу, ці то сьвяткаваньне “Купальля”, “Калядаў” і іншых сьвятаў, ці то гамонка “за жыцьцё” за куфлем піва, ці то ажыцьцяўленьне нейкіх супольных праектаў – усё цікава зь імі. І чамусьці ўвесь час узьнікаюць асацыяцыі зь XIX стагодзьдзем, з таварыствамі філяматаў і філярэтаў, са студэнцкім асяродзьдзем часоў Віктара й Кастуся Каліноўскіх. Уся гэтая моладзь выхаваная, адукаваная, пэрспэктыўная… Мажліва бясконца доўжыць сьпіс іх якасьцяў.

Такіх людзей зараз бракуе на Беларусі, і як шмат губляе ад гэтага краіна. Моладзь натуральна бяжыць. Бяжыць ад абыякавасьці, здрады, адсутнасьці пэрспэктываў, немагчымасьці самарэалізацыі, адсутнасьці выбару. Яны бягуць ад застою й кансэрвацыі, якія апанавалі ўсе галіны жыцьця ў Беларусі. Яны прагнуць разьвіцьця. А іх Радзіма, нажаль, ня можа даць ім разьвіцьцё. Яны не жадаюць жыць у вызначаных рамках, якія начыста душаць ушалякую індывідуальнасьць і свабоду асобы. Іх увесь час уціскаюць у нейкія межы, якія ўсталёўваюцца ў кабінэтах зь дзяржаўным гербам у выглядзе хамута й зь дзяржаўным сьцягам, які ўтрымлівае ў сабе пахавальны арнамэнт. За шэрымі сталамі, сядзяць шэрыя людзі з шэрымі тварамі, пад імі рыпяць шэрыя фатэлі й прыдумляюць яны шэрыя законы якія ня маюць ніякае моцы.

Улада спрабуе ўсімі магчымымі сродкамі спыніць адток моладзі за мяжу. Але гэтыя дзеяньні не закранаюць глыбінных фактараў. Замест зьменаў у розных галінах жыцьця, якія б прывялі да паляпшэньня ўмоваў працы, да падвышэньня заробкаў, да адчуваньня ўпэўненасьці ў заўтрашнім дні, улада прыкладае свае намаганьні ў зусім супрацьлеглым кірунку. Узмацнаецца: працэс прымусовага разьмеркаваньня пасьля ВНУ, працэс абавязковай адпрацоўкі , іншыя антычалавечыя захады. А праблемы як былі, так і застаюцца, так і паглыбляюцца. Вядома, што ў такім становішчы няшмат жадаючых сядзець у лайне, і моладзь зьязджае.

Я ўпэўнены, што кожны малады беларус які вучыцца ці робіць зараз за мяжой, мае патэнцыял. Гэты патэнцыял дазволіць яму ў бліжэйшай будучыні заняць менавіта тое месца ў жыцьці, якое ён жадае заняць, а ня тое, якое яму вызначылі ; ён будзе займацца менавіта той справай, да якой у яго ляжыць сэрца, а ня той, якую яму гвалтам прышчапілі; ён будзе размаўляць на той мове, якую ён любіць, а не на той, на якой яму раяць размаўляць; ён будзе абіраць тую ўладу, зя якую яму ня будзе сорамна, а ня тую, што абірае сама сябе.

http://bielarus.3dway.org/node/4723